پویایی رقابت ژئواستراتژیک در پرتو کمربند و راه: پارادوکس گرمایش روابط هند–چین
نویسندگان
1 استاد روابط بینالملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.22054/jrgr.2026.90476.1131چکیده
ابتکار «کمربند و راه» چین بهعنوان مهمترین ابزار ژئواستراتژیک این کشور، همزمان بستر همکاری و میدان رقابت قدرتهای آسیایی را شکل داده است. در این میان، روابط هند و چین با وجود تداوم اختلافات مرزی و رقابت راهبردی، نشانههایی از گرمایش مقطعی و تعامل اقتصادی را بروز داده است. این وضعیت، پارادوکسی ژئوپلیتیکی ایجاد کرده است. مسئله محوری این است که چگونه ابتکار کمربند و راه چین بر تشدید رقابت ژئوپلیتیکی و تنشهای مرزی بین هند و چین تأثیر گذاشته است؟ در پاسخ به این پرسش میتوان اظهار داشت که ابتکار کمربند و راه چین، بهعنوان یک راهبرد هم پیوندی جهانی، تهدیدی برای امنیت ملی هند به شمار میرود و منجر به اقدامات موازنهای هند، از جمله تغییر سیاستهای دیرینه در کشمیر و ترویج ابتکارهای منطقهای موازی، شده است. هدف این پژوهش، بررسی چالشهای ناشی از حضور چین در حوزههای نفوذ هند و تحلیل مجموعه اقدامات موازنهای هند در برابر ابتکار کمربند و راه، به منظور درک رقابت پنهان در روابط دو کشوراست. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و از چارچوب نظریه موازنه تهدید بهره میبرد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ابتکار کمربند و راه چین، بهعنوان راهبرد کلان هم پیوندی جهانی، نهتنها فرصتهای اقتصادی ایجاد کرده، بلکه به رقابتی پنهان در روابط هند و چین دامن زده است. این ابتکار، با حضور فزاینده چین در حوزههای نفوذ هند تهدیدی جدی برای امنیت ملی دهلینو به شمار میرود. پژوهش حاضر با تمرکز بر تشدید اختلافات، اقدامات موازنهای سخت و نرم هند و ادراک تهدید از رشته مروارید چین، چالشهای ژئوپلیتیکی رقابت پنهان هند و چین در پرتو ابتکار کمربند و راه را بررسی میکند.
