فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چین با ترکیب حاکمیت مقتدر و راهبری دولتی، برنامه‌ریزی بلندمدت و تمرکز بر رشد صادرات‌محور، طی چهار دهه اخیر به یکی از الگوهای موفق توسعه اقتصادی در سطح بین‌المللی تبدیل شده است. این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی ساختاری، امکان‌سنجی و محدودیت‌های بومی‌سازیِ الگوی توسعه چینی در ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد. مسئله پژوهش این است که «کدام اجزا و مکانیسم‌های مدل توسعه چین قابل تطبیق با شرایط نهادی، سیاسی و اقتصادی ایران هستند و چه سناریوهایی برای فرایند بومی‌سازی قابل تصور است؟» روش پژوهش کیفی و مبتنی بر آینده‌پژوهی ساختاری است، داده‌ها از تحلیل محتوای متون علمی و اسناد رسمی، مجموعه داده‌های آماری بین‌المللی و ملی و دیدگاه‌های خبرگان جمع‌آوری شد. ابزار تحلیلی شامل تحلیل روند، شناسایی و وزن‌دهی عدم‌قطعیت‌های حیاتی، ماتریس اثر متقابل و فرآیند سناریونویسی ساختاری است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مولفه‌هایی همچون برنامه‌ریزی راهبردی دولتی، سیاست‌های حمایتی برای صنایع منتخب و راهبرد تنوع‌بخشی بازارها قابلیت اقتباس دارند، اما فقدان انسجام نهادی، بحران اعتماد اجتماعی، ضعف در ظرفیت نوآوری و محدودیت‌های ژئوپلیتیکی، موانع جدی بومی‌سازی به‌شمار می‌روند. بر پایه دو محور عدم‌قطعیت کلیدی «اراده و توان دولت برای اصلاحات ساختاری» و «میزان گشایش و تعامل بین‌المللی» چهارسناریوی بدیل طراحی شده است؛ تنها در سناریویی که اصلاحات نهادی واقعی و گسترش تعاملات بین‌المللی هم‌زمان رخ دهد، بومی‌سازی موفق و پایدارِ عناصر منتخبِ مدل چینی محتمل خواهد بود، هرچند تفاوت‌های نهادی و سیاسی دو کشور، ضرورت بومی‌سازی تدریجی و متناسب با ساختار حقوقی و فرهنگی ایران را آشکار می‌سازد.