تحلیل فقهی معاملات متکیبر اطلاعات نهانی در بازار سرمایه ایران
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، مدیریت مالی، گروه مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
3 عضو هیأت علمی، گروه مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران
doi
10.30497/ifr.2025.247439.1934چکیده
مقدمه و هدف: اطلاعات نهانی، اطلاعات بااهمیت و محرمانهای است که در صورت انتشار عمومی، بر قیمت اوراق بهادار و یا تصمیم سرمایهگذاران برای معامله اوراق بهادار تأثیر میگذارد. اشخاصی که از این اطلاعات استفاده نمایند میتوانند قبل از تأثیرگذاری اطلاعات بر قیمت، اوراق بهادار را در قیمتهای پایینتر خریداری نموده یا در قیمتهای بالاتر بفروشند و پس از انتشار عمومی اطلاعات، کسب سود نموده یا از زیان خود جلوگیری کنند.مواد و روشها: در این پژوهش جهت تحلیل فقهی معاملات متکیبر اطلاعات نهانی از روش اجتهاد چندسطحی استفاده شده است. بر این اساس ابتدا موضوعشناسی این معاملات انجامشده و پسازآن ابعاد فقهی موضوع، شناساییشده و این معاملات با روش توصیفی تحلیلی از جنبه فقه فردی و فقه حکومتی تحلیل گردیده است. در تحلیل فقهی به بررسی و تطبیق معاملات یادشده با قواعد و عقود فقهی مرتبط پرداخته شده است. در مرحله بعد موارد مبهم و چالشبرانگیز از مراجع تقلید و فقها استفتاء شده و درنهایت تحلیل فقهی به همراه پاسخ استفتائات در گروه کانونی صاحبنظران فقه اقتصادی بررسی گردیده است.یافتههای تحقیق: براساس نتایج پژوهش وجود تدلیس در این معاملات موجب ثبوت خیار تدلیس و وجود غرور موجب ضمان میگردد. تطبیق این معاملات با تصرف غیرمجاز در ودیعه و خیانتدرامانت امکان عزل مدیران مرتکب این معاملات توسط سهامداران را فراهم مینماید. عدم رعایت عدالت و مصلحت با رواج این معاملات در حکم وضعی تأثیری نداشته و موجب حرمت تکلیفی میشود.بحث و نتیجهگیری: براساس جمعبندی انجامشده حکم وضعی و تکلیفی معاملات یادشده در سطح فقه فردی به استناد قواعد اکلمالبهباطل و لاضرر و در سطح فقه حکومتی به استناد قواعد حفظ نظام و لاضرر باطل و حرام است.