جنگ اوکراین و نظم انرژی‌محور جهانی

نویسندگان

1 استادیار کشاورزی و علوم پایه واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

2 استاد انرژی دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.

doi
10.22054/jrgr.2025.82934.1100
چکیده

با عملیات نظامی روسیه در اوکراین در 24 فوریه 2024، بسته فشرده‌ای از تحریم‌ها با هدف شکست هژمون انرژی روسیه از سوی اتحادیه اروپا و با همراهی آمریکا و سایر شرکا با هدف تغییر رفتار این کشور طراحی شدند که به لحاظ ماهیت و هدف با تحریم‌های 2014 یا «کریمه-محور» متفاوت بودند. در بسته هشتم نیز تأکید شد که «ما در مسیر رهایی از وابستگی به انرژی روسیه هستیم». با توجه به اینکه چالش اوکراین محرک راهبرد غرب در کاهش وابستگی به انرژی هیدروکربوری روسیه شده است، هدف این تحقیق، بررسی اشکال نظم‌بندی بر مدار انرژی است و سؤال این است که پوتینیسم به عنوان الگویی از دولت سازی انرژی محور در نظم در حال گذار جهانی چگونه بازتعریف می‌شود؟ در این تحقیق از تحلیل همبستگی سری‌های زمانی و نیز آزمون‌های مقایسه میانگین سری‌ها در بازه 2000 تا 2023 در چارچوب ناسیونالیسم منابع استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که در سه سناریوی اول، اهمیت چین در شکل‌دهی نظم جهانی برجسته شده است و در صورت عدم اهتمام روسیه به توسعه اقتصاد فناور محور، نظم اوراسیایی چینی در بلندمدت، روسیه را در مدار چین قرار خواهد داد. در سناریوی چهارم، شکل‌گیری نظام چندقطبی در صورت پیروزی روسیه قوت یافته است. در نهایت، در پاسخ به سؤال تحقیق ‌می‌توان گفت که جنگ اوکراین با تشدید واگرایی میان پوتینیسم و انرژی، نظم چندضلعی نامتوازن به محوریت چین را قوت بخشیده است.