موانع داخلی در مسیر تکمیل کریدورهای جهانی ایران (شمال–جنوب و جاده ابریشم جدید)
نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد سیاسی و سیاستگذاری عمومی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دکتری مدیریت راهبردی و آیندهپژوهی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دانشگاه علامهطباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22054/jrgr.2025.80162.1088چکیده
موقعیت ترانزیتی ایران با توجه به جایگاه ژئوپلیتیکیاش یکی از بهترین بسترها برای عبور کالاهای بینالمللی است. در سالهای اخیر به دلایل مختلف خارجی و بالاخص داخلی، نقش ترانزیت و حملونقل بینالملل در ایران کمرنگ و حتی از اولویتهای منافع ملی کنار رفته است. از میان برداشته شدن موانع داخلی که در این تحقیق مورد واکاوی و بررسی قرار گرفته است، نقش بسزایی در ارتقای ترانزیت خارجی، رونق اقتصادی و رفاه اجتماعی دارد. بر همین اساس، این پژوهش به دنبال شناسایی و تحلیل موانع داخلی است که بر سر راه رونق و یا راهاندازی دو کریدور بینالمللی شمال-جنوب و شرق-غرب[1] است. برای انجام این پژوهش از منظر «روابط بینالملل»، از روش کتابخانهای و نیز تئوری داده بنیاد (مصاحبه نیمه ساختاریافته) استفاده شده است؛ همچنین از نظرات متخصصین وزارت راه و شهرسازی، راهآهن جمهوری اسلامی ایران، اساتید و کارشناسان روابط بینالملل در دانشگاههای تهران و علامه طباطبائی و اندیشکده حملونقل ایران به صورت مبسوط استفاده شده و مصاحبههایی بالغ بر 60 ساعت ثبت و مکتوب شده است. در این مطلب به روش گرندد تئوری در سه مرحله یادداشتهای حاصل از مصاحبهها را به صورت اولیه، ثانویه و محوری کدگذاری کردهایم و در پایان توانستیم به یک نظریه مشخص که نتیجه سه مرحله کدگذاری و تحلیل دادهها است، برسیم؛ این عملکرد به بیان نتایج و دستیابی به توصیههای سیاستیِ مقتضی که پس از تحلیل دادهها کسب شد کمک شایانی نمود. مسیر ایرانی کریدور شرق-غرب از مرزهای شمال شرقی ایران به مرزهای خروجی غربی و شمال غربی و بالعکس است. این مسیر برای افزایش ترافیک بار از چین به ترکیه و کشورهای اروپایی و همچنین در جهت معکوس خدمت میکند.
