چرخش از سیاست خرید تضمینی به قیمت تضمینی و آثار آن بر الگوی کشت محصولات زراعی دشت قزوین
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران.
2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران.
3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
doi
چکیده
در این مطالعه آثار ابزارهای سیاستی قیمت و خرید تضمینی و همچنین، چرخش از سیاست خرید تضمینی به قیمت تضمینی بر الگوی کشت، درآمد کشاورزان و مصرف نهادهها در دشت قزوین بررسی شد. برای دستیابی به این هدف با به کارگیری روش نمونهگیری تصادفی ساده دو مرحلهای 246 کشاورز انتخاب و از راه تکمیل پرسشنامه دادههای مورد نیاز از کشاورزان در سال 1395 گردآوری شد. برای الگوسازی و تجزیه و تحلیل دادهها از مدل برنامهریزی ریاضی اثباتی (PMP) با رویکرد تابع هزینه استفاده شد و آثار ابزارهای سیاستی قیمت و خرید تضمینی در سه سناریوی ادامه سیاست قیمت تضمینی و خرید تضمینی به شکل کنونی، اجرای سیاست قیمت تضمینی و خرید تضمینی به شکل هدفمند و جایگزینی سیاست خرید تضمینی با قیمت تضمینی برای محصولات مشمول سیاست خرید تضمینی بررسی شد. نتایج بدست آمده از این مطالعه نشان دادند که در هر سه سناریو سطح زیر کشت محصولات آب اندوز بویژه محصول گندم کاهش و در مقابل سطح زیر کشت محصولات آببر همچون یونجه و گوجهفرنگی افزایش مییابد. بر اساس نتایج پیامد اصلی این مساله افزایش مصرف آب در دشت قزوین خواهد بود. سناریوی دوم با رشد بین 6/0 تا 8/0 درصدی کمترین رشد مصرف آب و سناریوی سوم با رشد 1/2 درصدی بیشترین رشد مصرف آب را در منطقه به همراه خواهد داشت. همچنین، میانگین درآمد کشاورزان منطقه در هر سه سناریو افزایش مییابد؛ کمترین افزایش مربوط به سناریوی دوم است که در آن درآمد کشاورزان بین 5/7 تا 7/7 درصد رشد مییابد و بیشترین افزایش نیز مربوط به سناریوی سوم است که در آن درآمد زارعان 5/8 درصد رشد خواهد یافت. نتایج همچنین، نشان میدهند مصرف انواع کود و سموم شیمیایی نیز تحت هر سه سناریو افزایش مییابد. در مجموع میتوان گفت که چرخش از سیاست خرید تضمینی به قیمت تضمینی میانگین درآمد کشاورزان منطقه را بیشتر از ادامه سیاست قیمت و خرید تضمینی به شکل کنونی و اجرای سیاست قیمت و خرید تضمینی به شکل هدفمند افزایش میدهد، اما در سیاست بالا با کاهش سطح زیر کشت گندم و جو که نیاز آبی کمی دارند و جایگزینی محصولات آببر همچون یونجه، گوجهفرنگی و ذرت علوفهای، میانگین مصرف آب و کود در دشت قزوین افزایش خواهد یافت. طبقهبندی: JEL E64، C6، Q15.