بحران‌های زیست محیطی جهانی تا 2030 و سناریوهای پیش‌روی ایران

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استادیار علوم سیاسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22054/jrgr.2024.77353.1064
چکیده

بحران‌های زیست‌محیطی مثل افزایش دمای هوا، خشک‌سالی، گردوغبار، پاندمی‌ها، از بین رفتن سفره‌های زیرزمینی آب و...پیامدهای قطعی در حوزه‌های اجتماعی، سیاسی و امنیتی دارد و  ضرورت همکاری‌های دولت‌ها، نهاد‌ها و گروه‌ها را در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی دوچندان کرده است. این مقاله قصد دارد با شناسایی روندهای آینده‌ساز زیست‌محیطی در سطح نظام‌بین‌الملل؛ آینده‌های محتمل زیست‌محیطی در سطح بین‌المللی را تا سال 2030 ترسیم نماید و سناریوهای پیش‌روی جمهوری اسلامی ایران را در این حوزه نشان دهد. سؤال پژوهش این است که آینده‌های محتمل زیست‌محیطی در سطح نظام‌بین‌الملل تا سال 2030 کدامند؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد؛ رشد شتابان فناوری‌های سبز، تغییر الگوهای جمعیتی، استمرار پاندمی‌ها، استمرار تغییرات آب و هوایی و افزایش رقابت دولت‌ها به دلیل محدودیت منابع، آینده‌های محتمل نظام‌بین‌الملل در حوزه زیست‌محیطی تا سال 2030 خواهد بود. نتایج پژوهش همچنین نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با بحران‌های زیست‌محیطی جهانی با چالش‌های جدی مواجه خواهد شد و محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی نیز در این چالش‌ها تنیده خواهد شد. در حالی‌ که عموم کشورها در مواجهه با این چالش‌ها به فناوری سبز روی خواهند آورد، محدودیت‌های ایران برای استفاده از فناوری سبز پیشران مهمی تا سال 2030 خواهد بود. رویکرد روشی پژوهش، آینده‌پژوهی با فن برون‌یابی روندهای آینده‌ساز با استفاده از ماتریس «تحلیل تأثیر متقابل روندها» است.