اندازهگیری ریسک قیمت پسته و تعیین عوامل موثر بر آن در استانهای مهم تولیدکننده پسته
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استادیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
چکیده
تولید محصولات کشاورزی با ریسک هایی گوناگون روبهروست که یکی از مهمترین آنها ریسک قیمت میباشد. مدیریت این ریسک میتواند ضمن ایجاد درآمد مطئن تر برای کشاورزان، به پایداری تولید و امنیت غذایی در کشور کمک کند. هدف اصلی این پژوهش اندازهگیری ریسک قیمت پسته و شناسایی عوامل موثر بر آن میباشد. ابتدا با استفاده از شاخص بیثباتی کوپاک، شاخص ضریب تغییرات استاندارد شده، درصد دامنه تغییرات و مدلهای ARIMA و GARCH ریسک قیمت پسته برای کشور و استانهای عمده تولید کننده اندازهگیری شد و استانها از این نظر رتبهبندی شدند. سپس با استفاده از الگوهای اقتصادسنجی و الگوی پانل به تعیین عوامل موثر بر ریسک قیمت پسته پرداخته شد. در این مطالعه، استانهای کرمان، یزد، سمنان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی و خراسان شمالی مورد بررسی قرار گرفتند و از دادههای دوره زمانی 93-1372 استفاده شد. نتایج پژوهش نشان دادند که شدت ریسک قیمتی پسته در طول زمان افزایشی بوده و محصول پسته در استان یزد کمترین مقدار نوسانهای قیمتی و در استان خراسان جنوبی بیشترین مقدار نوسانهای قیمتی را داشته است. همچنین، متغیرهای قیمت جهانی پسته و نرخ ارز به ترتیب با ضرایب 7/0 و 2/1 اثر قابل ملاحظه و همجهتی بر نوسانهای قیمت پسته در داخل کشور دارند. بر اساس یافتههای بدست آمده، ریسک قیمت پسته بیشتر ناشی از نوسانهای نرخ ارز و قیمت های جهانی است، بنابراین، توصیه می شود ساز و کارهایی مناسب مانند ابزارهای نوین بازار بورس برای کاهش انتقال نوسانهای این متغیرها به بازار محصولات کشاوررزی مورد بررسی و اجرا قرار گیرد.