نقش و جایگاه مولفه انرژی بر همگرایی کشورهای منطقه خلیج فارس
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکده امنیت ملی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
2 دکتری روابط بینالملل دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری روابط بینالملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/jrgr.2024.79188.1078چکیده
منطقه خلیجفارس به دلیل منابع قابلتوجه انرژی، به ویژه ذخایر نفت و گاز طبیعی، از دیرباز منطقهای بااهمیت ژئوپلیتیک بوده است. موقعیت جغرافیای این منطقه میتواند محل ترانزیت شرق به غرب و جنوب به شمال باشد. خلیجفارس از هشت واحد سیاسی تشکیل شده است دارای ظرفیتهای اقتصادی، سیاسی، امنیتی و... است؛ که هرکدام از آن میتواند دلیلی برای همگرایی یا واگرایی باشد. با وجود تنشهای قابلتوجه ژئوپلیتیک و تلاشها برای تنوعبخشی اقتصادی، وابستگی مشترک به منابع هیدروکربنی، وابستگی متقابل اقتصادی و همکاری سیاسی را تقویت میکند. سؤال اصلی که این مقاله قصد بررسی آن را دارد این است که انرژی از چه نقش و جایگاهی در همگرایی کشورهای منطقه خلیجفارس برخوردار است؟ یافتههای پژوهش بیانگر آن است که همگرایی در محیط خلیجفارس با چالشهایی همراه است که یکی از این حوزهها انرژی باشد. عبارتاند از اول؛ وابستگی قدرتهای بزرگ به انرژی خلیجفارس و دوم؛ نقش خلیجفارس در ترانزیت انرژی حوزه خزر. این پژوهش همچنین نتیجهگیری میکند که در حالی که چالشها همچنان وجود دارند، همکاری استراتژیک در زمینه انرژی همچنان به عنوان رکن اصلی وحدت و ثبات منطقهای در خلیجفارس باقی میماند و نقش حیاتی آن را در چشمانداز انرژی جهانی برجسته میکند.
