دلالت حرف «أو» در آیۀ 95 سورۀ مائده؛ خوانشی نو از روایات حملشده بر نظریۀ ترتیب
نویسندگان
1 دانشیار گروه الهیات، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران
2 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، میبد، ایران
doi
10.22059/jorr.2021.288213.1008588چکیده
طبق قوانین شریعت، «صید کردن» از اعمالی است که بر شخص محرِم حرام میشود. در آیۀ 95 سورۀ مائده حکم تحریم صید در حال احرام و کفارههای آن بیان شده است. مفسران و فقیهان در مورد برخی احکام ذکرشده در این آیه، اختلاف کردهاند. علت این تباین دیدگاه، برداشتهای مختلف از تعابیر موجود در آیه، وجود روایات بهظاهر متعارض و همچنین دیدگاههای متفاوت در تعیین نقش کلمات و حروف است. این پژوهش صرفاً به موضوع «تخییر یا ترتیب داشتن حکم کفارۀ قتل صید در حال احرام» میپردازد و ضمن گردآوری قرائن فهم و بررسی آرای مفسران و فقیهان فریقین، تحلیلی از دیدگاههای موافق و مخالف ارائه میکند. در ادامه نقش حرف «أو» از نظر ادبی بررسی میشود و در تبیین نقش این حرف در آیه و جایگاه حکم آن در میان سایر کفارهها میکوشد. در خاتمه نیز روایات مشعر بر نظریههای «ترتیب» و «تخییر» بررسی و بهمنظور رفع تعارض ایجادشده، خوانشی نو از روایات محمول بر نظریۀ «ترتیب» ارائه میشود. براساس شواهد بهدستآمده، نگارندگان، دیدگاهی که محرم را در انتخاب کفاره مخیر میداند، پذیرفته و حکم به رعایت ترتیب را متعارض و متنافر مستندات موجود یافتهاند.
