الگوهای همکاری و تعارض در روابط ایران و عربستان و تاثیر آن بر نظم منطقه‌ای خاورمیانه2023-1979

نویسندگان

1 استاد روابط بین‌الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/jrgr.2023.66494.1043
چکیده

چرایی و چگونگی حاکم شدن گونه خاصی از نظم در یک سیستم منطقه‌­ای و شناسایی متغیرهای موثر در این فرآیند از جمله پرسش‌­های مهم مطالعات امنیتی است. در بسیاری از متون کلاسیک روابط بین‌الملل، نظم و امنیت منطقه‌­ای ذیل روابط قدرت های بزرگ تعریف شده‌­ا­ند. پژوهش حاضر اما سطح تحلیل منطقه­‌ای را در بررسی پرسمان امنیت منطقه‌­ای حائز اهمیت دانسته و بر این دیدگاه استوار است که نظم منطقه‌­ای در کنار تاثیرپذیری از نقش آفرینی قدرت­های بزرگ مبتنی بر کنش بازیگرانی در سطح منطقه است که اهداف امنیتی خود را بر اساس روندهایی از ثبات و همکاری یا ناامنی و تعارض تعریف می­کنند. در این راستا هدف اصلی پژوهش تبیین الگوهای نظم منطقه­ای با تمرکز بر الگوهای تعارض و همکاری ایران و عربستان به عنوان دو بازیگر اصلی محیط امنیتی خاورمیانه است. پرسش اصلی این است که رقابت­های منطقه‌­ای ایران و عربستان چه تاثیری بر الگوهای نظم منطقه­ای داشته و آینده آن متاثر از رقابت دو کشور چگونه است؟ فرضیه­‌ای که در پاسخ به این پرسش مطرح میشود پویش­های منطقه­‌ای و مناسبات امنیتی متقابل ایران و عربستان را عاملی مهم در شکل­‌گیری و تحول نظم منطقه­‌ای دانسته و معتقد است مناسبات امنیتی دو کشور متغیری تعیین کننده در آینده نظم منطقه‌­ای است. روش انجام پژوهش تحلیل کیفی با بهرمندی از روش ردیابی فرآیند است. متغیر وابسته پژوهش نظم منطقه­‌ای و متغیر مستقل الگوهای تعارض و همکاری ایران و عربستان در دوره­‌های تاریخی مشخص است.