ارزیابی توسعه فناوری در ایران بر اساس دو الگوی فناوری مناسب و خوداتکا، مورد مطالعه برنامههای اول تا پنجم توسعه
نویسندگان
1 گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
doi
20.1001.1.23222573.1400.10.3.12.6چکیده
هدف از پژوهش حاضر بررسی و ارزیابی توسعه فناوری در ایران در طول برنامههای اول تا پنجم توسعه مبتنی بر دو رهیافت و مدل نظری فناوری مناسب و خوداتکا است. نخست جوهر استدلال دو مدل مذکور تشریح میشود. سپس اسناد و مطالعات انجام شده از برنامههای اول تا پنجم توسعه با تأکید بر توسعه فناوری، بر اساس مفاهیم دو الگو و مدل نظری مورد ارزیابی قرار میگیرد. دادههای گردآوری شده شامل دو دسته اسناد است. اسناد و گزارشهایی که بر تاریخ توسعه فناوری در ایران پس از انقلاب اسلامی پرداختهاند و اسناد و مطالعاتی که توسعه فناوری در این دورهها را ارزیابی و تحلیل کردهاند. برای دستیابی به هسته کانونی و مقولات مرکزی فعالیتهای توسعه فناوری از روش تحلیل مضمون استفاده شد. با استفاده از این روش تلاش گردید تا اسناد و دادههای گردآوری شده کدگذاری شده و مضامین اصلی آن استخراج گردد و در نهایت مدل نظری از برنامههای توسعه فناوری در طول برنامه اول تا پنجم ترسیم شد. یافتههای پژوهش بیانگر توجه برنامهریزان و سیاستگذاران بر اتخاذ برخی از انواع فناوریها در هر یک از دورههای اول تا پنجم توسعه میباشد که در جداول مرتبط بیان میشود. نوآوری پژوهش حاضر در ترسیم مدل توسعه فناوری در طول برنامههای توسعه با استفاده از روش کیفی تحلیل مضمون است که نقاط قوت و ضعف برنامه-ها را تبیین مینماید.