شاپور بختیار در کسوت کُنشگر اقتصادی ایران 1336- 1356
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری تخصصی تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه پیام نور تهران
2 استاد گروه تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
doi
10.30465/ehs.2025.51664.2038چکیده
یکی از جنبههای کمتر شناختۀ زندگی شاپور بختیار فعالیت وی در حوزۀ اقتصاد است. پس از اینکه در سال 1336ش فعالیت نهضت مقاومت ملی رو به کاهش گذاشت و یاس و ناامیدی نیروهای سیاسی را فرا گرفت، بختیار در چهرۀ یک کنشگر اقتصادی ظاهر شد. مسئله اصلی پژوهش این است که چرا و چگونه شاپور بختیار، یک فعال سیاسی دو آتشه به سمت فعالیتهای اقتصادی گرایش پیدا کرد؟ در این میدان چه نقشهایی را بر عهده گرفت و چه کارنامهای از خود بر جای گذاشت؟ فرضیه پژوهش این است که بختیار به دلیل ناامیدی از نتایج فعالیتهای سیاسی و محدودیتهای اجتماعی به عرصۀ اقتصادی روی آورد تا از فشارهای سیاسی فاصله بگیرد و مشکلات مالی خود را حل کند. این مقاله به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر اسناد منتشر نشده فرآیند تغییر نقش بختیار از یک فعال سیاسی به یک فعال اقتصادی را بررسی کرده و نشان میدهد که بختیار در دوران پس از کنار رفتن از فعالیتهای سیاسی، توانست به یکی از چهرههای اقتصادی در ایران تبدیل شود. وی در شرکتهای وابسته به بنیاد پهلوی و سایر شرکتهای خصوصی نقشهای مدیریتی ایفا کرد و در صنایع مختلف از جمله لبنیات، شیشه، و مصالح ساختمانی فعال شد.