مناسبات فرهنگی عامل نفوذ آمریکا در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور واحد گرگان،گرگان،ایران
2 عضو هیات علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
3 گروه تاریخ ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران .
doi
20.1001.1.23222573.1400.10.2.3.5چکیده
ایران همواره سهم عمدهای در برنامههای اقتصادی و فرهنگی سیاست خارجی آمریکا داشته است که میتواند به دلایل همسایگی ایران با شوروی، وجود منابع عظیم نفتی، موقعیت استراتژیک خاص در خاورمیانه و خلیج فارس و عوامل دیگر باشد. هدف علمی این پژوهش، بررسی مراحل نفوذ و سلطه فرهنگی آمریکا بر ایران از کودتای 28 مرداد تا پیروزی انقلاب اسلامی است. در سالهای پس از جنگ جهانی اول تا به قدرت رسیدن رضاشاه، چشم بسیاری از دولتمردان ایرانی با آمریکا دوخته شده بود و این درحالی بود که در آن زمان فعالیتهای فرهنگی آمریکا در ایران کمابیش تداوم داشت. بعد از جنگ جهانی دوم نفوذ و سلطه فرهنگی آمریکا در ابعاد وسیع و گستردهای در سیاست خارجی منطقه خاورمیانه و بهخصوص ایران نمایان گشت. در واقع آمریکاییها پس از جنگ جهانی دوم، بر این باور بودند که سرمایهگذاری در آموزش و پرورش منبع تولید مهمی است که میتواند زمینههای رشد اقتصادی ونوسازی را فراهم آورد. تشکیل و تقویت نهادهایی که در عرصه جهانی فعالیت داشتند، نظیر آژانس بینالمللی توسعهی آمریکا، طرح مارشال، سپاه صلح، اصل چهار، کمیسیون فولبرایت و غیره، همگی برنامههای وسیعی در جهت تحول ساختار آموزشی و اداری ارائه میکردند. پژوهش حاضر به مثابه تبیین مسالهای تاریخی مراحل نفوذ و سلطه ایالات متحده در ایران، برای شناخت بهتر ریشههای خصومت ایران و آمریکا حائز اهمیت است. لذا بررسی مراحل نفوذ و سلطه آمریکا بر ایران از کودتای 28 مرداد تا پیروزی انقلاب اسلامی است که در بعد کاربردی به واکاوی رویه های کم و کیف مناسبات کنونی ایران و ایالات متحده کمک می کند.
