مدیریت بحران اقتصادی ایران در سالهای جنگ جهانی دوم: تحلیل عملکرد دستگاه اداری و کارگزاران دولت (۱۳۲۰–۱۳۲۵)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.30465/ehs.2025.52788.2061چکیده
دوره ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۵ خورشیدی، همزمان با جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط متفقین، یکی از بحرانیترین دورههای اقتصادی تاریخ معاصر ایران محسوب میشود. در این برهه حساس، نظام اداری کشور به عنوان بازوی اجرایی دولت، عاملی تعیینکننده در مدیریت و کنترل بحرانهای اقتصادی بود و در این دوره عملکرد کارگزاران دولتی در این شرایط بحرانی با چالشهای ساختاری و عملکردی متعددی مواجه گردید. از این رو این پژوهش با بررسی اسنادی و کتابخانه ای و با روش تحلیل تاریخی سعی دارد به این سوال پاسخ دهد عملکرد کارگزاران دولت در اجرای اقدامات دولتها در مدیریت بحران اقتصادی ایران طی جنگ جهانی دوم (۱۳۲۰–۱۳۲۵) چگونه بوده است؟ فرضیه این تحقیق بر این استوار است، عملکرد کارگزاران دولتی در این برهه حساس، در اجرای قوانین و مقررات، عملکرد اداری و مالی و نظام جیره بندی و توزیع کالاهای اساسی، نتوانست در مدیریت بحران عملکرد مؤثری از خود نشان دهد. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که نظام دیوانسالاری ایران با مشکلاتی چون فقدان شفافیت در تخصیص وظایف، ضعف مکانیزمهای نظارتی، و انحراف از سیاستهای تعیینشده، نه تنها به حل بحران کمک نکرد، بلکه موجب تشدید بحران اقتصادی شد.