فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رمزارزها و بالاخص بیت‌کوین به‌عنوان پدیده نوظهور و درحال‌توسعه، موردتوجه اندیشمندان اسلامی قرار گرفته است، ازاین‌رو، پژوهش‌هایی در ماهیت و احکام آن از دیدگاه فقه اسلامی شکل گرفت. این مقاله نیز، در ضمن بحث از ماهیت معاملات بیت‌کوین، با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی و مدل‌سازی فقهی معاملات این رمزارز، به بررسی وجود ربا اعم از ربای معاملی و قرضی در این‌گونه تبادلات پرداخته است. از منظر ربای معاملی با توجه به شرایط بیان‌شده در صدق این عنوان، ازجمله شرایط عوضین، به بررسی حکم ربای معاملی در تبادلات بیت‌کوین پرداخته شد و به‌صورت خلاصه نتایج زیر حاصل شد: ماهیت بیت‌کوین از دیدگاه برخی اندیشمندان، جنبه کالایی دارد و در نظر برخی دیگر، به‌عنوان اعتبار شناخته شده است، در این مقاله براساس هر دو رویکرد، امکان وجود ربای معاملی و قرضی بررسی شد. از دیدگاه نویسندگان مقاله، با توجه به نگاه معامله‌گران بیت‌کوین به آن، ماهیت بیت‌کوین ترکیبی از کالایی و اعتباری است. درنتیجه، تبادل آن همراه با زیاده در مقابل بیت‌کوین به‌عنوان هم‌جنس، به‌دلیل عدم‌وجود شرط کیلی و وزنی، ربوی نخواهد بود. از منظر ربای قرضی نیز چون هر نوع قرض همراه با زیاده، ربا محسوب می‌شود، ربای قرضی در نگاه کالایی وجود دارد. در نگاه اعتباری نیز، ربای قرضی با توجه به حکایت‌گری عرفی بیت‌کوین از ارزش دلاری آن، تصویر دارد.