تعیین نواحی آسیب پذیر از کمبود بارش به کمک تحلیل منطقهای دوره های بدون باران ایستگاههای سینوپتیک در سراسر ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی گرگان
2 دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی گرگان
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب
4 موسسه تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کرج
doi
چکیده
روش تحلیل منطقهای به عنوان یکی از مهمترین روشهای برآورد جریان حداقل برای مطالعه خشکسالی در مناطق فاقد آمار کافی به کار می رود. در این تحقیق، تحلیل منطقهای خشکسالی بر اساس روز-های بدون بارندگی با استفاده از داده های 67 ایستگاه سینوپتیک با طول دوره آماری مناسب و پراکنش یکنواخت در سطح کشور ایران انجام شد. پس از مرتب کردن بارندگی روزانه، دورههای بدون بارش تعیین و تعداد روزهای بدون بارش در هر ایستگاه مشخص شد. ابتدا مناطق همگن هیدرولوژیک مشخص و سپس مناسبترین تابع توزیع آماری در آن مناطق تعیین شد. به منظور تحلیل فراوانی از برنامه FREQ در محیط MATLAB استفاده شد. حداقل و حداکثر طول دوره آماری بارندگی روزانه به ترتیب با 17 سال داده برای ایستگاه سمنان و 56 سال برای ایستگاه تبریز و چند ایستگاههای دیگر میباشد. بر اساس نتایج تحلیل منطقه ای، کل کشور ایران به 8 منطقه همگن دستهبندی شد. نقشههای مکانی حداکثر دوره-های بدون بارش در دوره بازگشتهای مختلف نشان داد که دورههای خشک از شمال به جنوب و از غرب به شرق در کشور طولانیتر شده و در کشور سه منطقه مجزا به لحاظ توزیع دوره های خشک قابل تمیز می باشد. در مناطق شمالی دورههای بدون بارش کاهش و دورههای مرطوب افزایش می یابد که نشان دهنده حساسیت پائین این مناطق به شرایط خشک می باشد. مناطق جنوبی (بهخصوص استانهای حاشیه خلیج فارس و دریای عمان) و مناطق مرکزی نیز حساس ترین مناطق به کاهش روزهای بارندگی و افزایش دوره های بدون بارش در دوره بازگشت های مختلف است.