فقدان دلیل عقل در فرایند هنجارسازی قواعد بین‌المللی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ الهیات دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22059/jorr.2020.284115.1008495
چکیده

منابع واقعی حقوق، ریشه در فرهنگ، دین، مذهب، نژاد، زبان و تمدن بشری دارد. اما منابع صوری تنها فرایند قانونگذاری را طی می‌کنند. در حقوق داخلی کشورها، به‌دلیل اینکه یک حاکمیت وجود دارد، منابع حقوق متناسب با شرایط هر جامعه تنظیم می‌شود؛ اما در حقوق بین‌الملل با دولت‌ها و حاکمیت‌های گوناگون روبه‌رو هستیم. هدف از این تحقیق، تبیین ظرفیت فقه اسلامی در مسیر تحقق منابع مشترک حقوقی کشورهاست. روش تحقیق، تحلیلی-توصیفی است. با بررسی به‌عمل‌آمده مشخص شد که در زمان تنظیم منابع صوری حقوق بین‌الملل طبق مادۀ ۳۸ اساسنامۀ دیوان بین‌المللی دادگستری به معاهدات بین‌المللی، عرف بین‌المللی، اصول کلی حقوق، رویه قضایی بین‌المللی، دکترین و عدالت، بسنده شده و به‌ دلیل عقلی و مستقلات عقلیه اشاره نشده است. نتیجۀ تحقیق آن است که برای تحقق صلح و امنیت بین‌المللی لازم است کشورها با یکدیگر تعامل داشته باشند. از مهم‌ترین بسترهای تحقق این تعامل «قضایای مستقلات عقلیه» و توجه به نقش عقل در تکوین قواعد حقوق بین‌الملل است.