تحلیل ادلۀ نظریۀ عمومی ارش در قراردادها براساس نگرش اقتصادی با مطالعۀ تطبیقی در حقوق کامن‌لا

نویسندگان

1 استاد تمام، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکدۀ حقوق، پردیس فارابی تهران، ایران

3 گروه حقوق، مؤسسۀ آموزش عالی شهریار،گیلان، ایران

doi
10.22059/jorr.2020.280476.1008420
چکیده

در این مقاله کوشیده‌ایم با بیان ادلۀ نظریۀ عمومی ارش در فقه امامیه و به‌تبع آن در حقوق ایران، این ادله را براساس تحلیل اقتصادی اثبات کنیم و در این صورت به نتایجی دست خواهیم یافت که سبب خواهد شد نظریۀ عمومی ارش ضمانت اجرای مؤثری برای نقض تعهدات قراردادی طرف ناقض قرارداد تلقی شود و فقه امامیه براساس نهادهای سنتی-بازنگری‌شده-پاسخ مناسب و عادلانه به نقض قرارداد بدهد. علاوه‌بر بیان این ادله نظریات کلاسیک و مدرن حقوق اقتصادی با تأکید بر اینکه آیا اجرای عین تعهد اولویت دارد یا جبران خسارت، به بررسی تطبیقی موضوع در حقوق کامن‌لا به‌خصوص حقوق آمریکا پرداخته‌ایم. نتایجی که از این تحقیق می‌توان دست یافت، این است که نظریۀ عمومی ارش کاملاً براساس نظریات اقتصادی کلاسیک و مدرن کاملاً اثبات است. در واقع می‌توان گفت نظریۀ عمومی ارش می‌تواند تلفیقی از نظریۀ اخلاقی کارایی –اغلب براساس نظریۀ کارایی کالدور-هیکس و تقدم جبران خسارت بر انجام عین تعهد و نظریۀ عینی بودن که در مقام امحای اخلاق در عرصۀ قراردادی باشد.