فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اسلام دینی جهانی و جاودانی است و علت آن کمال احکام الهی محسوب می‌شود که در حقیقت به‌مثابۀ یکی از معجزات اسلام است. در قبال نیازهای ثابت، نیازهای متغیر پدیدار خواهد شد که باید از این تغییرات نیز در جهت حفظ و نزاهت و بالندگی صحیح آن صیانت شود. از این جهت است که پویایی قسیم فقه سنتی نیست، بلکه فقه سنتی به‌خودی‌خود پویاست. اجتهاد که آن را به حق دینامیسم حقوق اسلامی نامیده‌اند، به‌معنای کوشش عالمانه و روشمندی برای استخراج حکم خدا با توجه به منابع چهارگانۀ کتاب، سنت، عقل و اجماع است. در این مقاله در حد وسع کوشیده‌ایم که نحوۀ تأثیر زمان و مکان بر احکام شرعی را با تعیین ملاک‌ها و مصادیق ارائه کنیم تا چه در نظر آید.