بررسی و نقد ادلۀ فقهی اعتبار ارزش پولی زمان

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22059/jorr.2019.282100.1008463
چکیده

از مهم‌ترین مباحث مطرح در علم اقتصاد و مدیریت مالی، ارزش پولی زمان است که پذیرش یا رد آن، در تحلیل سایر مسائل مرتبط با بازارهای مالی، به‌ویژه بازارهای پولی، تأثیر بسزایی دارد. برخی محققان اقتصاد اسلامی و نظریه‌پردازان حوزۀ بازارهای مالی اسلامی، با ارائۀ دلایلی فقهی، ارزش پولی زمان را پذیرفته‌اند و آن را از منظر فقه بدون اشکال پنداشته‌اند. از جملۀ مهم‌ترین ادلۀ ایشان عبارت است از: قاعدۀ للاجل قسط من الثمن، جواز زیادی قیمت نسیه نسبت به قیمت نقد و همچنین جواز تعجیل یا تنزیل دین مؤجل با کاستن از مقدار آن. در این مقاله که با روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع فقهی و اقتصادی به نگارش درآمده است، به بررسی و نقد این ادله پرداخته‌ایم و نشان می‌دهیم که اولاً بر این نظریه از حیث تصوری اشکال‌های متعدد فقهی وارد است و ثانیاً از حیث تصدیقی نیز ادلۀ موافقان، از اثبات اعتبار فقهی ارزش پولی زمان ناتوان خواهد بود.