ارزیابی آسیبپذیری محدوده های مطالعات آبزیرزمینی: توسعهی یک الگوی آماری (مورد مطالعه: استان فارس)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
با توجه به تخلیه جهانی آب زیرزمینی و تشدید مصرف آن جهت کشاورزی و مصرف شهری، بویژه در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا از جمله ایران، رهیافت رضایتبخشی جهت پایداری آب زیرزمینی وجود ندارد. این پژوهش با هدف توسعه یک مدل آماری آسیبپذیری جهت ارزیابی محدودههای مطالعات آب زیرزمینی در سطح میانی و مقیاس منطقهای انجام شد. در ادامه، بر مبنای روش پیشنهادی، وضعیت آسیبپذیری محدودههای مطالعات آب زیرزمینی استان فارس از دیدگاه پایداری آب زیرزمینی ارزیابی گردید. نتایج نشان داد دامنه آسیب متفاوتی بر آبخوانهای واقع در محدودههای مطالعات آب زیرزمینی استان فارس وارد شده است و بیشترین آسیبپذیری آبخوانها، ناشی از تغییرات کمی آب زیرزمینی بوده و منفی بودن نرخ افت سالانه تراز آب زیرزمینی در تمامی محدودههای مطالعاتی، در تایید این موضوع است. جنبهی دیگر این پژوهش، رتبهبندی محدودهها بر اساس میزان آسیبپذیری بود و با استفاده از تکنیک تصمیمگیری چندمعیاره تاپسیس انجام شد. نتایج رتبهبندی آسیبپذیری نشان داد محدودهی مطالعات آب زیرزمینی فراشبند در کران بالای آسیبپذیری، محدودهی مطالعاتی داریان شهرستان شیراز در کران میانه و محدوده صادقآباد شهرستان آباده در کران پایین آسیبپذیری ناشی از فعالیتهای کشاورزی قرار دارند. با توجه به تنوع اقلیمی، زیستمحیطی و بویژه ویژگیهای روانشناختی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بهرهبرداران آب زیرزمینی محدودههای مطالعاتی، پیشنهاد شده است علم هیدروژئولوژی و علوم اجتماعی به طور یکپارچه در جهت تدوین و اجرای برنامههای پیشگیرانه و درمانکنندهی آب زیرزمینی مدنظر قرار گیرند.