مدل‌سازی تأثیرات دریای خزر بر کیفیت آب‌های زیرزمینی نوار ساحلی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خرم آباد، لرستان، ایران

2 دکترای علوم ومهندسی آب، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، لرستان، ایران

3 استادیارگروه عمران، مرکز تحقیقات مواد و انرژی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.

doi
چکیده

منابع آب‌های زیرزمینی به‌عنوان اصلی‌ترین و مهم‌ترین منبع آب شرب، کشاورزی و صنعت به‌شمار می‌روند. بررسی کیفیت این منابع ازجمله میزان سختی آب عامل مهمی در مسائل هیدروژئولوژی است. در این پژوهش به‌منظور برآورد و مدل‌سازی میزان سختی آب زیرزمینی نواحی ساحلی دریای خزر که برای برنامه‌ریزی مدیریتی و آمایش سرزمین امری ضروری و مهم است از مدل هیبریدی رگرسیون بردار پشتیبان با الگوریتم‌های کرم شب‌تاب و ازدحام مرغ استفاده شد. برای این منظور پارامترهای کیفی چاه‌های پیزومتری بابلسر واقع در استان مازندران شامل هیدروژن کربنات، کلرید، سولفات، منیزیم و کلسیم در مقیاس زمانی ماهانه در طی دوره آماری (1392-1402) به‌عنوان ورودی و میزان سختی آب به‌عنوان پارامتر خروجی انتخاب شد. معیارهای ضریب همبستگی، ریشه میانگین مربعات خطا و ضریب نش ساتکلیف برای ارزیابی و نیز مقایسه عملکرد مدل‌ها مورداستفاده قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد مدل رگرسیون بردار پشتیبان-کرم شب‌تاب بیشترین ضریب همبستگی 980/0، کمترین ریشه میانگین مربعات خطا ppm 115/0، میانگین قدر مطلق خطا  ppm 087/0 و نش ساتکلیف 950/0 از خود نشان داده است. درمجموع نتایج نشان داد که مدل‌های هیبریدی هوش مصنوعی عملکرد مناسبی در برآورد مقادیر میزان کیفیت آب‌های زیرزمینی دارند.