مسئلهی اجتماعی افزایش سن ازدواج در ایران: عوامل و زمینهها (مورد مطالعه: شهرستان بروجرد)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جمعیتشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه جامعهشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آیتالله بروجردی، بروجرد، ایران
doi
10.22059/jisr.2025.378385.1519چکیده
نهاد خانواده در ایران متأثر از ورود فرایند نوسازی و روندهای کلان جمعیتی تغییر و تحولات عمیقی را در چند دهه اخیر تجربه کرده است. یکی از حوزههای این تغییرات، افزایش میانگین سن ازدواج است. بهطوریکه روند تأخیر در ازدواج به یکی از چالشهای مهم جمعیتی و اجتماعی تبدیل شده است. مقاله پیشرو با هدف بررسی عوامل مؤثر بر افزایش سن ازدواج در شهرستان بروجرد انجام گرفته است. روش تحقیق، پیمایش و ابزار مورداستفاده پرسشنامه میباشد. با بررسی متون و ادبیات تحقیق در حوزهی خانواده و ازدواج، 9 عامل اجتماعی ـ اقتصادی و متغیرهای جمعیتشناختی که به نظر میرسید تعیینکننده وضعیت تأخیر در ازدواج باشند، انتخاب و در قالب فرضیههای تحقیق تدوین شدند. جامعهی آماری تحقیق شامل دختران و پسران هرگز ازدواجنکرده در بازه سنی 20 تا 45 سال میباشند که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده تعداد 537 نفر از بخشهای مختلف شهر انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتهاند. نتایج نشان داد که دشوارسازی شرایط ازدواج، برخورداری از تمکن اقتصادی و پذیرش برابری جنسیتی از عوامل مؤثر بر افزایش میانگین سن در اولین ازدواج در شهرستان بروجرد هستند. بیشترین درصد تغییرات افزایش سن مجردی توسط عوامل دشوارسازی شرایط ازدواج صورت گرفته که نشاندهنده اهمیت و مهم بودن این عامل نسبت به سایر عوامل دیگر اثرگذار بر افزایش سن ازدواج است. این نتایج نشاندهندهی اهمیت متغیرهای اجتماعی ـ اقتصادی در تغییرات الگوهای ازدواج و تشکیل خانواده در ایران طی سالهای اخیر میباشد که لازم است در برنامهریزیها و سیاستگذاری کلان جمعیتی به آن توجه جدی شود.