واکاوی مستندات دیۀ جنایت بر مجموع پلکها و کمتر از آن (نقد و کاوشی فقهی در مبانی مادۀ 590 و 591 قانون مجازات اسلامی)
نویسندگان
1 استادیار، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
3 استاد، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jorr.2019.270747.1008274چکیده
مطابق مادۀ590 و 591 قانون مجازات اسلامی دیۀ قطع پلک بهصورت مجموع، دیۀ کامل و در شکافتن و قطع در کمتر از مجموع، یکسوم دیه برای دو پلک بالایی و نصف دیۀ کامل برای دو پلک پایینی ثابت شده، این در حالی بوده که میان فقهای امامیه اختلاف است؛ اکثر قریب به اتفاق فقها قائل به ثبوت دیۀ کامل در مجموع هستند، ولی در قطع کمتر از مجموع، برخی قائل به ثبوت یکچهارم دیه در هر یک از پلکها شدهاند، برخی نیز به ثبوت دوسوم دیه در دو پلک بالایی و یکسوم دیه در دو پلک پایینی فتوا دادهاند، گروهی نیز به ثبوت یکسوم دیه در دو پلک بالایی و نصف دیه در دو پلک پایینی حکم میدهند. منشأ اختلاف آرا، تفاوت استنباط از روایات متعرض حکم و معقد اجماع بوده است. یافتههای جُستار پیشرو که با روش توصیفی - تحلیلی صورت گرفته، حاکی از آن است که در قطع مجموع، دیۀ کامل ثابت میشود و اشکال مطرحشده نسبت به اجماع، وارد نیست و بر فرض مدرکی بودن نیز مفاد مدرک با معقد اجماع یکی است و دلیل مستحکمی در مقابل مدرک محتمل وجود ندارد. همچنین، با تضعیف مستند سایر اقوال در دیۀ جنایت بر کمتر از مجموع چهار پلک، حکم به یکچهارم دیه در هر یک از پلکها منطقی است.
