مالکیت ارضی و نظام های بهرهبرداری در دوره ناصری نمونه موردی لرستان
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
2 دانشیار، پژوهشکده تاریخ،، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تهران، ایران
3 استادیار، گروه تاریخ، پژوهشکده امام خمینی( ره )،تهران، ایران
4 استادیار، گروه تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تهران، ایران
doi
10.30465/sehs.2023.44339.1891چکیده
مهمترین بخش اقتصاد ایران در عهد ناصری، اقتصاد ارضی بود زیرا مهمترین بخش درآمد سرانه کشور و درآمدهای دولت از این بخش تأمین میشد. در این مقاله مالکیت ارضی در لرستان و تغییرات آن باتوجه به شیوههای تولید حاکم بر اقتصاد ارضی لرستان عهد ناصری یعنی شیوه تولید معیشتی و شیوه تولید سرمایهدارانه و همچنین مناسبات تولید برآمده از آنها در اقتصاد ارضی این منطقه به شیوه مطالعه تاریخی بررسی شده است و تلاش شده به این پرسش اصلی پاسخ داده شود که مناسبات تولید و مالکیت بر وسایل تولید در اقتصاد ارضی لرستان در عصر ناصری در هر دو شیوه تولید ذکر شده به چه شکل بوده و کدام نظام بهرهبرداری، شیوهی غالب توزیع محصول بین مالک و زارع بوده است؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که در این منطقه چهار نوع مالکیت(قبیلهای، خصوصی، خالصه و وقفی) وجود داشت که شیوه غالب بهرهبرداری در آنها مناسبات تولید مزارعه(سهمبری)بود و همین نظام بهرهبرداری مهمترین عامل در جلوگیری از امکان رشد و توسعه نیروهای تولید در منطقه بوده است.
