تحلیل اقتصادی و فنی کاهش نشت در شبکه توزیع آب شهری بیرجند
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
4 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22112/jwwse.2025.508184.1446چکیده
نشت آب در شبکههای توزیع، یکی از چالشهای اساسی در مدیریت منابع آب شهری است که منجربه اتلاف مالی، هدررفت آب و کاهش کارایی سیستمها میشود. این پژوهش با هدف تحلیل اقتصادی و فنی نشت در شبکه توزیع آب زون D شهر بیرجند و ارائه راهکارهای عملی برای مدیریت نشت انجام شده است. در این مطالعه، از مدلسازی هیدرولیکی با نرمافزار WaterGEMS برای شبیهسازی شبکه و تحلیل پارامترهای هیدرولیکی استفاده شده است؛ دادههای دبی، فشار و نقشههای جغرافیایی جمعآوری و مدل شبکه کالیبره شده است. ارزیابی انجامشده، شاخص ILI برابر با 12 را نشان میدهد که وضعیت وخیم نشت در شبکه موجود را منعکس میکند. بههمین دلیل، پنج سناریوی مختلف مدیریت فشار برای کاهش نشت بررسی شدهاند. نتایج نشان داد که فشار بیش از حد، عامل اصلی نشت در زون D است و کاهش هدفمند فشار در سناریوی S4 منجر به کاهش 90/14 لیتر بر ثانیه نشت، معادل کاهش حجم روزانه 360/1287 مترمکعب و صرفهجویی اقتصادی 241/1 میلیارد ریال در سال شده است. یافتهها حاکی از آن است که سرمایهگذاری در مدیریت هوشمند فشار و نوسازی زیرساختهای فرسوده، علاوه بر بهبود بهرهوری اقتصادی، خسارات زیستمحیطی ناشی از هدررفت آب را نیز کاهش میدهد.