فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مطالعه حاضر به کشف چارچوبی از مداخلات سازمانی برای رسیدن معلمان به حالت غرقگی و بررسی نتایج آن روی زندگی کاری و شخصی معلمان پرداخته است. چنین الگویی را می‌توان از تجربۀ زیستۀ معلمان در حین کار در مدارس و حضور در کلاس‌های درس به‌دست آورد. چنین مداخلاتی شاید بتواند بهروزی و شادکامی معلمان را در محیط آموزشی، محیط خانوادگی و اجتماعی تحت تأثیر قرار دهد و در عین حال، بهره‌وری سازمانی را به همراه آورد. ایجاد تجربه‌های غرقگی در محیط آموزشی، علاوه‌بر ارتقای بهروزی کارکنان و بهره‌وری سازمانی، به تحقق اهداف کلان خط‌مشی‌گذاری عمومی نیز کمک می‌کند و به‌عنوان اهرم سیاستی مؤثر، با اهداف گسترده‌تر مدیریت در بخش دولتی، شامل رفاه اجتماعی و ارائه خدمات کارآمد، هم‌جهت خواهد بود. روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از استراتژی داده‌بنیاد ظاهر شونده، انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی است. مشارکت‌کنندگان پژوهش در این تحقیق، تمامی معلمان بازنشسته و شاغل در مقاطع سه‌گانه ابتدایی، متوسطۀ اول و متوسطۀ دوم شهر اصفهان، طی سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ بوده است که با روش نمونه‌گیری غیر احتمالی نظری، با ۲۳ نفر از این معلمان در مقاطع مختلف و در ۲۳ مدرسۀ مختلف، مصاحبه‌های باز و نیمه ساختاریافته انجام گرفت. در مرحلۀ کدگذاری مصاحبه‌ها ابتدا، مرحلۀ کدگذاری باز، به کشف کدهای اولیه از واحدهای معنایی موجود در متن مصاحبه‌ها منجر شد. در ادامه و به شکل پیوسته، کدهای محوری به‌عنوان مفهوم‌های کلان‌تر و انتزاعی‌تر برای تجمیع و دسته‌بندی کدهای باز حاصل شد؛ سپس با استفاده از اشتراکات مفهومی کدهای محوری، کدهای انتخابی به‌عنوان ابعاد غرقگی حاصل شدند. در پایان نیز با توجه به ویژگی‌های کدهای انتخابی بر اساس سه ویژگی مؤلفه‌ها، پیشایندها و پسایندها دسته‌بندی شدند. مراحل تجزیه‌وتحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها، با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا ۲۴ انجام شد. یافته‌ها: پس از طی مراحل کدگذاری، ۸۸ کد باز از ۲۰۲۹ کد معنایی اولیه استخراج و ۳۱ کد محوری حاصل شد. برخی از کدهای محوری خود به‌عنوان کد انتخابی (بُعد) به‌کار رفتند و برخی دیگر با یکدیگر مفهوم‌های انتزاعی‌تری را تشکیل دادند که درمجموع ۱۰ بُعد، شامل ۴ بُعد پیشایندها، ۳ بُعد مؤلفه‌ها و ۳ بُعد پسایندهای غرقگی آموزشی، تحت عنوان مدل غرقگی آموزشی ظاهر شد. در مدل به‌دست‌آمده، ابعاد پیشایند غرقگی آموزش عبارت است از: آرامش در زندگی، هم‌خوانی ارکان آموزشی، باور شغلی و غنای منابع سازمانی در معلمی. ویژگی‌های غرقگی آموزشی عبارت است از: صمیمت، دقت و فراموشی در حین کار و در نهایت، ابعاد پسایندهای غرقگی آموزشی عبارت است از: ابعاد افزایش وفاداری شغلی، افزایش عملکرد آموزشی و افزایش شادکامی فردی. نتیجه‌گیری: یافته‌های مطالعه نشان داد که مدل غرقگی دارای ابعادی است که چنانچه مدیران مدارس و مسئولان آموزشی و پرورشی آن‌ها را مدنظر قرار دهند، امکان افزایش دفعات غرقگی در کار آموزشی را برای معلمان فراهم خواهند کرد. این پژوهش با شناسایی مؤلفه‌های غرقگی آموزشی و پیامدهای غرقگی آموزشی، می‌تواند بر ادبیات این حوزه تأثیر بگذارد؛ از این رو می‌توان گفت که نتایج پژوهش در راستای طراحی مداخلات سازمانی برای شغل معلمی و افزایش مشارکت، پیوند کاری و انگیزه ذاتی آنان به کار آموزشی در جهت رسیدن به غرقگی، بسیار مفید است.