فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با توجه به رشد روزافزون اهمیتِ به‌اشتراک‌گذاری اطلاعات در پیشبردِ امور سازمانی، به‌ویژه در جهان مدرن، امتناعِ عامدانه از به‌اشتراک‌گذاری دانش و اطلاعات، یکی از موانع اساسی بر سر راه تحقق اهداف سازمانی است. احتکار دانش می‌تواند سازمان‌ها را با موانع جدی در مسیر پیشرفت و ترقی روبه‌رو کند؛ بنابراین شناسایی علل بروز این پدیده برای کنترل و جلوگیری از انجام آن، بسیار حائز اهمیت است. نظر به اهمیتِ کسب نگرش جامع و شناسایی تمامی جوانب علّی و پیامدهای احتکار دانش، به نظر می‌رسد تاکنون در راستای یکپارچه‌سازیِ اطلاعات پراکنده در خصوص پیشایندها و پیامدهای پدیدۀ احتکار دانش، پژوهشی صورت نگرفته است؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف ارائۀ الگویی جامع و مانع در خصوص پیشایندها و پیامدهای احتکار دانش در سازمان‌ها به اجرا درآمده است.روش: پژوهش حاضر، از نوع مطالعات کیفی است و با روش فراترکیب اجرا شده است. با هدف یافتن منابع باکیفیت و معتبر، جست‌وجو به‌صورت نظام‌مند و با اِعمال محدودیت‌هایی از قبیل سال انتشار مقاله‌ها، اعمال Boolean operators هنگام جست‌وجوی کلیدواژه‌ها و نادیده‌انگاشتن موارد تکراری در پایگاه‌های دادۀ گوناگون، انجام شد. بنابر محدودیت‌های اِعمال شده با هدف افزایش کیفیت تحلیل، تعداد ۲۷۳ اثر پژوهشی دقیق‌تر بررسی و در نهایت، از مطالب مندرج در ۱۱۱ اثر پژوهشی، استفاده شد. عمل جست‌وجوی منابع و پالایش داده‌های نهایی، حدود ۲ماه از زمان پژوهشگران را به خود اختصاص داد. جامعۀ آماری پژوهش حاضر، متشکل از مطالعات پیشین دربارۀ موضوع مورد بررسی است. پس از جمع‌آوری منابع موجود و در دسترس دربارۀ موضوع و نیز بررسی محتوای منابع مزبور، پژوهش‌های مرتبط و حاوی اطلاعات کارآمد، شناسایی و استفاده شدند. درنهایت، پس از استخراج داده‌های لازم از منابعِ پالایش‌شده، از روش تحلیل مضمون برای تجزیه‌وتحلیل و ترکیب داده‌های مزبور با هدف طراحی الگوی پیشایندها و پیامدهای احتکار دانش، استفاده شد.یافته‌ها: بعد از جست‌وجوی منابع مرتبط با موضوع، پالایش آن‌ها و انتخاب منابعِ مرتبط، برای انجام پژوهش، متن و محتوای منابع منتخب پس از پالایش، به‌دقت بررسی و کدهای اولیه از آن استخراج شدند. این اقدام به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و دستیابی به نتایج معتبر صورت گرفته است. سپس کدهای استخراج‌شده به‌دقت بررسی، کدهای تکراری حذف، کدهای مشابه به لحاظ مفهوم، ادغام و در انت‌ها کدهای نهایی دسته‌بندی شدند. با هدف طراحی الگوی احتکار دانش، پیشایندهای پدیدۀ احتکار دانش به سه دستۀ عوامل فردی، سازمانی و اجتماعی تقسیم شد. عوامل فردی شامل ویژگی‌های شخصیتی، مصادیق رفتاری و عوامل ادراکی بوده است. عوامل سازمانی شامل عوامل ساختاری، عوامل مدیریتی، عوامل فرهنگی و عوامل فرایندی بوده است. عوامل اجتماعی شامل عامل فرهنگی و عامل توسعه‌ای بوده است. به همین ترتیب، پیامدهای پدیدۀ احتکار دانش نیز به سه دستۀ پیامدهای فردی، پیامدهای گروهی و پیامدهای سازمانی تقسیم شد.نتیجه‌گیری: یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر به مدیران جهت ارتقای سطح آگاهی دربارۀ علل بروز احتکار دانش در سازمان‌ها یاری می‌رساند به کسب شناخت دقیق‌تر از پیامدهای حاصل از بروز این پدیده منجر خواهد شد. شناسایی علل و پیشایندهای پدیدۀ احتکار دانش، باعث ایجاد زمینه و امکانِ لازم برای کنترل و پیشگیری از شکل‌گیری آن خواهدشد. یافته‌های پژوهش حاضر، اهمیت این موضوع را به مدیران نشان می‌دهد و می‌تواند برای آگاه‌سازی آنان مؤثر واقع شود و نیز موجب شود تا مدیران و رهبران سازمان‌ها، به علل و پیامدهای احتکار دانش در سازمان خود، توجه بیشتری کنند.