واکاوی شایستگیهای رهبری راهبردی شهید ستاری: آموزههایی برای مدیران دولتی
نویسندگان
1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه هوایی شهید ستاری، تهران، ایران
doi
10.22059/jipa.2024.381065.3556چکیده
هدف: در محیطهای بسیار پیچیده و پویای پیش روی سازمانهای امروزین مدیران ردۀ عالی، بهعنوان رهبران راهبردی، در پیشبرد راهبردهای سازمان، اجرای برنامههای تحول و تعالی و حفظ بقا و موفقیت بلندمدت سازمان، از نقشی کلیدی برخوردارند. ایفای مؤثر این نقش به حضور رهبران راهبردی برخوردار از شایستگیهای گوناگون نیازمند است که با کمک آنها بتوانند از عهدۀ نقشها و کارکردهای مختلف خود در این زمینه برآیند. شناخت این شایستگیها میتواند به پرورش رهبران راهبردی مساعدت کند. به این منظور، پژوهش حاضر به شناسایی شایستگیهای رهبری راهبردی شهید منصور ستاری، بهعنوان یک رهبر راهبردی و طراحی الگوی ماهیتشناسانه از این شایستگیها پرداخته است. روش: این پژوهش کاربردی، تفسیری و استقرایی است و با رویکرد کیفی اجرا شده است. منابع اطلاعاتی پژوهش شامل اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعاتی ستاری، کتابها و مقالههای منتشر شده در خصوص ایشان، فیلم سینمایی منصور و خاطرات ثبت و گردآوری شده در خصوص ایشان است که بهصورت هدفمند انتخاب و با کمک روش تحلیل مضمون تحلیل شدهاند. برای ارزیابی قابلیت اعتماد یافتهها، از روش توافق درونموضوعی دو کدگذار استفاده شده است. برای اطمینان از صحت مقولهسازیهای انجام شده نیز از خبرگان نظرخواهی و اصلاحات لازم اِعمال شد. یافتهها: الگوی نمایانگر شایستگیهای رهبری راهبردی شهید ستاری، در قالب هشت مضمون فراگیر طبقهبندی شده است. این شایستگیها عبارتاند از: شایستگیهای اعتقادی (تربیتیافتگی دینی، باورهای دینی و معنویتگرایی)، شایستگیهای اخلاقی و ارزشی (مانند اخلاقمداری، ارزشگرایی، اصالت، اخلاص، صداقت، تناسب گفتار و کردار، از خودگذشتگی)، شایستگیهای شخصیتی (مانند خودباوری، اعتمادبهنفس، ریسکپذیری، جرئت و شجاعت، قاطعیت، فروتنی و سختکوشی)، هوشمندی و استعداد (فراست، نخبگی، ذوق و استعداد هنری)، هوش هیجانی (قابلیتهای فردی و میانفردی)، شایستگیهای شناختی (تفکر خلاق، تفکر سیستمی، تفکر اقتضایی و تفکر راهبردی)، شایستگیهای دانشی (دانشوری، دانش فنی و تخصصی و اشراف سازمانی)، شایستگیهای رفتاری (حمایتگری، روابط تعاملی، مهارتهای ارتباطی، اعتمادپروری، توانمندسازی، تحولگرایی، چالشگرایی، تیمسازی، اعتمادپروری، مدیریت استعدادها، یادگیرندگی و یاددهندگی و چشماندازمداری). نتیجهگیری: پرورش رهبران راهبردی برای ایفای نقش مؤثر در سازمانهای امروزین، به شناخت واقعگرایانه و جامع از شایستگیهای لازم برای این رهبران نیاز دارد. الگوبرداری از رهبران موفق، روشی مؤثر برای شناخت این شایستگیهاست. الگوی ارائه شده در این پژوهش، شناخت کمابیش جامعی از شایستگیهای شهید ستاری، بهعنوان یک رهبر راهبردی را آشکار کرده و با کمک آنها توانسته است رهبری نوآورانه و تحولگرایانهای را در دوران فرماندهی نیروی هوایی ارتش ج. ا. ا. بهکار گیرد و دستاورهای چشمگیری را در راستای چشمانداز خودکفایی رقم زند. این الگو میتواند به پیشبرد دانش نظری موجود در خصوص رهبری راهبردی و شایستگیهای لازم برای آن مساعدت کند. همچنین ترویج و بهکارگیری آن، میتواند دانش ارزشمندی برای برنامههای رشد رهبران راهبردی مدیران عالی سازمانهای لشگری و کشوری فراهم سازد و بهعنوان ابزاری برای بهکاوی شایستگیهای رهبران راهبردی این سازمانها مساعدت کند. شناسایی همزمان شایستگیهای گوناگون اعتقادی، اخلاقی، شخصیتی، هیجانی، شناختی، دانشی و رفتاری این رهبر راهبردی مورد مطالعه، وجه تمایز این پژوهش در مقایسه با مطالعات مشابه است و به همین دلیل، توانایی دارد که به پیشبرد دانش نظری موجود در این زمینه یاری دهد.