فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در چارچوب سازمانی مدرن که با پیچیدگی زیاد و الزامات سازگاری مشخص می‌شود، تأکید بیشتر بر جنبه‌های پایین به بالای رهبری ضروری است؛ رهبرانی معتبرترند که اعتراف می‌کنند در دنیای پیچیده و ناشناخته، همۀ پاسخ‌ها را ندارند. همچنین با گسترش رفتارها و رویدادهای غیراخلاقی، اتخاذ رهبری فروتنانه از جانب مدیران، می‌تواند در مدیریت اثربخش سازمان‌ها و کاهش رفتارهای غیر اخلاقی نقش مهمی ایفا کند. با توجه به آنچه بیان شد، پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشایندهای رهبری فروتنانه برای مدیران اجرا شده است. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و با رویکرد کیفی و استفاده از روش فراترکیب هفت مرحله‌ای سندلوسکی و بارسو (۲۰۰۷) انجام شده است. جامعۀ آماری این پژوهش، کلیۀ مطالعات فارسی و انگلیسی‌ای بوده است که طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ در حوزۀ پیشایندهای رهبری فروتنانه برای مدیران منتشر شده است. در این راستا، واژگان کلیدی مرتبط با هدف پژوهش جست‎وجو شد. طی فرایند جست‌وجو ۱۱۳ مقاله به‌دست آمد که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، در نهایت ۱۴ مقاله که از معیارهای ورود به مطالعه برخوردار بود، برای نمونه انتخاب شد. داده‌های به‌دست‌آمده از این مقاله‌ها با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری، انتخابی) و به‌کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا ۲۰۰۰ تجزیه‌وتحلیل شدند. پایایی کدگذاری‌ها با استفاده از ضریب توافق کاپا با مقدار 92/0 تأیید شد و برای بررسی روایی پژوهش، یافته‌ها در اختیار 4 نفر از خبرگان تحقیق کیفی قرار گرفت. یافته‌ها: بر اساس نتایج تحلیل داده‌ها، ۷۴ کد باز شناسایی شد که در ۱۷ مفهوم و ۴ مقوله دسته‌بندی شدند. نظر به نتایج مطالعات دست‌اندرکاران حوزۀ علوم مدیریت، یکی از ابعاد کلیدی رهبری، خودمدیریتی است که از پیش‌بین‌های مهم خود مدیریتی در رهبری فروتنانه، هوش هیجانی، هوش اخلاقی، عاطفه مثبت، تعهد دینی، رفتار معنوی و ویژگی‌های شخصیتی رهبر شناخته شد. بُعد مهم دیگر رهبری، مدیریت افراد است؛ در این زمینه رهبران فروتن به‌طور مستقیم بر عملکرد سازمان تأثیر نمی‌گذارند، بلکه رفتارهایی را اتخاذ می‌کنند و شرایطی را برای پیروان و تیم‌ها ایجاد می‌کنند تا عملکرد خوبی داشته باشند و با تدابیری از جمله غنی‌سازی کانال‌های ارتباطی، ویژگی شخصیتی پیروان، پویایی گروه، امنیت روانی و توانمندسازی شناختی، این بُعد را مدیریت می‌کنند. بُعد کلیدی دیگر در پیش‌بین‌های رهبری فروتنانه، نحوۀ مدیریت سازمان است. نظر به اینکه فروتنی یک ویژگی بین فردی و رابطه‌محور است، سازمان‌ها باید اقدام‌هایی را برای تقویت تعاملات اجتماعی بین پیروان، از طریق راه‌های رسمی و غیررسمی انجام دهند که با توجه به مطالعات انجام شده، این مهم از طریق تشویق مشارکت، توانمندسازی ساختاری، فرهنگ سازمانی و ارزش‌های فرهنگی، امکان‌پذیر است. در نهایت نتایج مطالعات حاکی از آن بود که اثربخشی فروتنی مدیر، به حمایت سازمانی وابسته است؛ تئوری‌ها و تحقیقات موجود نشان می‌دهد که هم نقش رهبری مدیر سازمان و هم حمایت مدیریت ارشد، به‌طور هم‌زمان برای عملکرد بالای یک پروژه بسیار مهم هستند که با حمایت مدیریت ارشد و انتظارات رهبر از زیردستان، به‌عنوان پیشایندهای رهبری فروتنانه ایفای نقش می‌کند. نتیجه‌گیری: با توجه بررسی‌های صورت پذیرفته و الگوی به‌دست‌آمده، می‌توان نتیجه گرفت که رهبری فروتنانه، سه سبک رهبری خدمتگزارانه، رهبری تحول‌آفرین و رهبری اخلاقی را پوشش می‌دهد. بنابراین اتخاذ رهبری فروتنانه از جانب مدیران، می‌تواند به رشد و اثربخشی شخص مدیر، پیروان و سازمان منجر شود.