فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مجموعه آموزش عالی در روند توسعه نقش انکارناپذیری برعهده دارد؛ بر این اساس، از دانشگاه به‌عنوان زیرمجموعۀ نظام آموزش عالی و نهادی متفکر و نوآور، انتظار می‌رود که با انجام رسالت‌های خود، گام‌های مؤثرتری در تحقق آرمان‌های جامعه بردارد و کشور را به‌سمت پیشرفت و رشد رهنمون سازد. در این بین، انتخاب مدیران شایسته، یکی از عناصر تأثیرگذار در تعالی دانشگاه است که می‌تواند با برخورداری از شایستگی‌های به‌روز مدیران، بر چالش‌های پیش رو فائق آید و در یک رویکرد به‌شدت رقابتی، صرف‌نظر از اندازه دانشگاه، شایستگی‌های مدیران خود را به‌طور مداوم پایش و اصلاح کند و بهبود بخشد؛ بنابراین انتخاب و انتصاب مدیران شایسته، از مسائل بسیار مهم و حساسی است که به‌شدت در کانون توجه قرار دارد. از طرف دیگر، جامعه و نظام آموزش‌وپرورش، دانشگاه فرهنگیان را مرجع علمی و مقر فرماندهی فکری می‌دانند که در نظام تربیتی نقش مشروعیت‌بخشی دارد و از آن انتظار دارند که روند فعلی مشکلات را معکوس و تهدیدها را به فرصت‌هایی ارزشمند تبدیل کند؛ بنابراین ضروری است که افرادی در جایگاه‌های مدیریت دانشگاه قرار گیرند که از شایستگی‌های ویژه و منحصربه‌فردی برخوردار باشند. در این راستا، طراحی الگوی شایستگی، می‌تواند گامی بسیار مهم در این مسیر محسوب شود و با ایجاد بانک اطلاعاتی مدیران، جانشین‌پروری، ارتقای قابلیت‌ها و بهبود فرایند تصمیم‌گیری در انتصاب مدیران دانشگاه با رویکرد ویژه به شایسته‌سالاری، در حل مسائل ناشی از ضعف‌های مدیریتی نقش بسزایی داشته باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی شایستگی مدیران دانشگاه فرهنگیان اجرا شده است.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد ترکیبی و به‌صورت کیفی و کمّی بوده است. در بخش نخست، از روش کیفی اکتشافی و تحلیل مضمون استفاده شده است. در بخش کیفی، میدان مطالعه را سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی و خبرگان تشکیل داده‌اند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند با ۱۲ نفر از خبرگان حوزۀ مدیریت آموزشی و مدیران دانشگاه تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه شد؛ سپس متون مصاحبه‌ها، سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش و بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی تحلیل مضمون و مضامین پایه از آن‌ها استخراج شد. در نهایت، شبکۀ مضامین با استفاده از کدگذاری، تحلیل و ترسیم شد. جامعۀ آماری پژوهش در مرحله کمّی، متشکل از ۶۲ نفر از مدیران دانشگاه فرهنگیان، ۵۸ نفر هیئت‌علمی با تحصیلات مدیریت آموزشی و ۲۰مدیرکل و معاون مدیرکل سازمان مرکزی و در مجموع، ۱۴۰ نفر بوده است. حجم نمونۀ آماری بر اساس جدول مورگان، به‌روش طبقه‌ای نسبتی ۱۰۳ نفر برآورد و انتخاب شد. ابزار پژوهش در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و بررسی کتابخانه‌ای و در بخش کمّی، پرسش‌نامه ۱۴۰ گویه‌ای محقق ساخته بر اساس یافته‌های بخش کیفی بود. در تجزیه‌وتحلیل داده‌های بخش کیفی، از کدگذاری و نرم‌افزار مکس‌کیودا و در بخش کمّی، از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و آموس استفاده شده است.یافته‌ها: بر اساس یافته‌های بخش کیفی پژوهش، الگوی شایستگی مدیران دانشگاه فرهنگیان، از ۲ مضمون فراگیر با عنوان شایستگی‌های عمومی و اختصاصی و ۱۰ مضمون سازمان‌دهنده تشکیل شده است که عبارت‌اند از: شایستگی‌های فرهنگی، اجتماعی، شخصیتی، اخلاقی، اعتقادی، رهبری، سازمانی، تخصصی، تحلیلی و اجرایی. همچنین ۱۴۰ مضمون پایه استخراج و تأیید شد. در بخش کمّی نیز با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، مدل مفهومی تدوین‌شده بر اساس دسته‌بندی مضمون‌های به‌دست‌آمده بررسی شد و نتایج آزمون‌های آماری نشان داد که الگوی شایستگی مدیران دانشگاه فرهنگیان، از برازش بسیار مطلوبی برخوردار است.نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه حاضر می‌تواند گام مؤثری در راستای بهبود فرایندهای تجزیه‌وتحلیل مشاغل، برنامه‌ریزی نیروی انسانی، جذب، گزینش و انتخاب، انتصاب و به‌کارگماری، بهسازی و نگهداری منابع انسانی، ارزشیابی عملکرد، توانمندسازی ساختاری و روان‌شناختی، توسعۀ حرفه‌ای و توسعۀ تعهد حرفه‌ای مدیران دانشگاه فرهنگیان محسوب شود و با استفاده از نتایج آن، می‌توان زمینۀ تحقق نخبه‌گماری و تقویت نظام شایسته‌سالاری در مدیریت را فراهم ساخت؛ زیرا استقرار چنین رویکرد یکپارچه‌ای در مدیریت دانشگاه، به بهره‌وری و تضمین کیفیت نظام مدیریتی دانشگاه فرهنگیان منجر خواهد شد.