مفهوم‌شناسی امتنان و سنجش با واژگان مشابه

نویسندگان

1 استاد، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکتری، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22059/jorr.2019.258000.1008054
چکیده

با وجود کاربردهای فراوان «امتنان» در فقه، قواعد فقه و اصول فقه، به مفهوم آن کمتر توجه شده است. با دقت در کلام فقها واضح می‌شود که امتنان نوع خاصی از لطف الهی است که به بعضی از احکام الهی اختصاص دارد؛به‌طوری که بر پایۀ آن، یا حکم شرعی با سهولت و آسانی جعل یا اینکه حکم سخت، رفع و از عهدۀ مکلف برداشته شده است. با مقایسۀ امتنان در فقه با واژگانی مانند منت، لطف، فضل و رحمت واضح می‌شود که امتنان با وجود مشابهت معنایی با این واژ‌ه‌ها، تفاوت معنایی آشکاری با آنان دارد و این در حالی است که در متون فقهی، واژگانی چون ارفاق، تسهیل و تخفیف در جایگاه امتنان به‌کار رفته‌اند که از لحاظ معنایی با امتنان مترادف هستند.