مدل‌سازی ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب با رویکرد تحلیل عاملی تأییدی

نویسندگان

1 استادیار گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.

2 استادیار گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.

doi
10.22112/jwwse.2024.425035.1384
چکیده

ارزیابی عملکرد مالی یکی از مهم‌ترین حوزه‌های عملکردی است زیرا اطلاعات مالی زیربنای بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها قرار می‌گیرد. برای ارزیابی عملکرد مالی نیاز به داشتن شاخص‌هایی مبتنی بر اطلاعات مربوط و قابل اتکا است که سازمان‌ها از این شاخص‌های متنوع دربستر تکنیک‌های کمی برای ارزیابی عملکرد استفاده می‌کنند. اگرچه این نوع ارزیابی‌ها، اطلاعات مفیدی را فراهم می‌آورد، اما به‎دلیل لحاظ کردن کلیه‌ شاخص‌ها، بدون توجه به درجه اهمیت آن‌ها، تصویر جامعی از عملکرد کل شرکت حاصل نشده و منتج به نتایج جزیره‌ای می‌شود. لذا انتخاب و شناسایی شاخص‌های گزیده با استفاده از مدل‌های علمی، اثر زیادی بر نتایج ارزیابی عملکرد خواهد داشت. در این پژوهش، ابتدا مدل اولیهی ارزیابی عملکرد صنعت آب و فاضلاب پیشنهاد و با شیوه‌ مدل‌سازی معادلات ساختاری مدل نهایی میدانی، در راستای برنامه‌ریزی و کنترل مدیریت ارائه‌ شده است. این پژوهش حاضر، براساس داده‌های سال‌های 1377-1397 با رویکرد پنل دیتا (700 نمونه، شامل 35 شرکت و 20 سال فعالیت) انجام شد. پس از انجام آزمون‌های مقدماتی ضرایب همبستگی (مدل اولیه) و بارهای عاملی متغیرهای پنهان مستقل (مدل ثانویه) با تحلیل عاملی تأییدی شناسایی شد. نتایج گواه آن است که بین متغیرها، ضریب همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد و بیش‌ترین بار عاملی به شاخص‌های فعالیت (0/889) و کم‌ترین به شاخص‌های نقدینگی (0/115) با سطح اطمینان معنی‌داری 95 درصد اختصاص دارد. مدل ثانویه (ساختاری) پیشنهادی با آزمون‌های متعدد نیکویی برازش، تأیید نشد و با انجام اصلاحاتی بین متغیرهای قابل‌مشاهده، مدل میدانی نهایی صنعت ارائه شد. در پایان، نتایج ضرایب رگرسیونی مدل تحلیل عاملی و شیوه‌ی موجود (وزن دهی توسط اعضای هیئت مدیره) با آزمون فرض و ضریب همبستگی مقایسه شد (ضریب 9/19 درصد در سطح اطمینان 99 درصد) که نشان از ارتباط بسیار ضعیف دو مدل ارزیابی دارد.