شبیه‌سازی رواناب حاصل از ذوب برف با استفاده از نرم افزار آب‌شناسی SRM (مطالعه ی موردی: حوضه‌ی آبخیز سدکارده)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی سازه‌های آبی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشجوی دکتری عمران آب، دانشگاه صنعتی میلان

4 کارشناس ارشد مهندسی آبخیزداری، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خراسان رضوی

doi
چکیده

در این تحقیق، بده‌ی روزانه‌ی جریان ناشی از ذوب برف در حوضه‌ی آبخیز سد کارده، به عنوان یکی از منابع مهم تامین‌کننده‌ی آب در شهرستان مشهد، شبیه‌سازی گردید. اطلاعات آب‌سنجی و آمار بده روزانه از ایستگاه آبسنجی سد کارده  برای یک دوره‌ی  17 ساله استخراج شد. فراسنج‌های هواشناسی بارندگی و دما نیز از اطلاعات نزدیکترین ایستگاه‌های موجود در حوضه شامل گلمکان، مشهد و قوچان به دست آمدند. متغیرهای گیتاشناسی مانند: مساحت، متوسط ارتفاع وزنی هر طبقه ارتفاعی، و درصد مساحت هر جهت جغرافیایی با استفاده از شبیه رقومی ارتفاع  و نقشه‌های پستی و بلندی25000ام به دست آمده و به شبیه معرفی شدند. به منظور برآورد سطح پوشش برف از شاخص NDSI و تصاویر ماهواره‌ی لندست ETM+ سال آبی 1379-1380 استفاده شد. نتایج نشان دادند که بهترین مقدار x و y  (ضرایب معادله ی فروکش جریان) شبیه‌سازی شده به ترتیب 79/0 و 084/0 بوده که پس از معرفی به شبیه، توانست آب نگار جریان روزانه را بر اساس اطلاعات سال آبی مربوطه، با تطابق مناسبی با مقادیر واقعی، شبیه‌سازی نماید. در ارزیابی نرم افزار ، مقادیر ضریب همبستگی و درصد تفاضل حجمی به ترتیب 91/0 و 21/0 به دست آمدند. حجم رواناب محاسباتی 876/4 میلیون مترمکعب، مینگین و بده‌ی محاسباتی 212/0 متر مکعب بر ثانیه برآورد گردید، که با توجه به حجم روانآب مشاهداتی 886/4 میلیون مترمکعب، نشان دهنده‌ی انطباق خوب شبیه با مقادیر اندازه گیری شد. علاوه برآن، از بین فراسنج‌های معرفی شده به مدل، بیشترین میزان حساسیت نسبت به تغییر ضریب رواناب، پوشش برف و ضریب فروکش جریان بوده که با مورد واسنجی قرار گرفتند.