بهینهسازی تصمیمات سهحالته (نگهداشت، جایگزینی، بازگشت) برای کالاهای فصلی با کیفیت نامطمئن: چارچوب شبیهسازی-بهینهسازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی،دانشکده مدیریت و حسابداری،دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران،قم،ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
3 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و علوم مالی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران.
doi
چکیده
مدیریت موجودی کالاهای فصلی باکیفیت نامطمئن معمولاً با چالش عدم قطعیت همزمان تقاضا و کیفیت روبهرو است، درحالیکه اغلب رویکردهای موجود پس از بازرسی بهقاعدهی دودویی و غیر منعطف «پذیرش/بازگشت کامل» متکیاند. این پژوهش یک مدل روزنامهفروش سهحالتهی آستانهای (نگهداشتن، جایگزینی سقف دار، بازگشت) برای کالای فصلیِ فسادپذیر ارائه میکند که در آن خطای بازرسی، مرجوعی مشتری، محدودیت لجستیکی جایگزینی و تقاضای دوکانالهی حساس به تخفیف بهصورت یکپارچه لحاظ شده و قید مشارکت تأمینکننده نیز در طراحی سیاست بهینه اعمال میشود. به دلیل غیرخطی بودن و حضور عملگرهای min/max، تابع سود انتظاری بهصورت بسته قابلحل نیست؛ بنابراین از رویکرد ترکیبی شبیهسازی–بهینهسازی استفاده میشود که در آن سود انتظاری با شبیهسازی مونتکارلو برآورد و سیاست بهینه با کمک بهینهسازی بیزی و مقایسه با الگوریتمهای فرا ابتکاری به دست میآید. نتایج مثال عددی نشان میدهد نسبت به سیاست پذیرش/بازگشت، بهکارگیری مکانیسم جایگزینی در چارچوب سهحالته سود مورد انتظار خردهفروش را حدود ۱۴٫۳٪ و سود تأمینکننده را حدود ۶٫۲٪ افزایش میدهد و همزمان کمبود و ضایعات را بهطور معناداری کاهش میدهد. تحلیل سناریوهای بحرانی (شوکهای هزینهای و اختلالات لجستیکی) نشان میدهد عملکرد مدل نسبت به تغییر پارامترهای مدل پایدار است و جایگزینیِ مدیریتشده بهعنوان ابزار مؤثر پوشش ریسک عمل میکند. همچنین تحلیل حساسیت نشان میدهد علاوه بر قیمت خریدوفروش، متغیرهای عملیاتی مانند کارایی جایگزینی و دقت بازرسی نقش مستقیمی در کنترل کمبود و ضایعات دارند و گذار از قراردادهای سنتی بازگشت کامل به قراردادهای حاوی مکانیسم جایگزینی سقف دار میتواند سودآوری و عملکرد عملیاتی زنجیره تأمین کالاهای فصلی فسادپذیر را بهبود دهد.
