فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در زیست‌بوم امنیتی معاصر، پارادایم منازعات از رویارویی سخت نظامی به «جنگ شناختی» و «تهاجم فرهنگی» تغییر ماهیت داده است؛ نبردی که در آن، تسخیر دستگاه محاسباتی و استحاله هویت ملی-دینی جوامع، جایگزین تصرف اراضی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین دکترین دفاعی اسلام، به واکاوی راهکارهای قرآن کریم برای مقابله با نفوذ نرم و ایمن‌سازی جامعه در برابر اختلالات اطلاعاتی می‌پردازد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری «قدرت نرم» و «پدافند غیرعامل»، آموزه‌های وحیانی را با نظریه‌های مدرن علوم ارتباطات و روان‌شناسی سیاسی تطبیق می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم یک منظومه دفاعی «سیستماتیک و چندلایه» را ارائه می‌دهد که بر هشت رکن اساسی استوار است: ۱) ارتقای «بصیرت و تفکر انتقادی» برای تشخیص حق از باطل؛ ۲) بازسازی «هویت فرهنگی» بر مبنای شناخت متقابل؛ ۳) استحکام «نهاد خانواده» به عنوان کانون آرامش؛ ۴) «تولید محتوای فاخر» و دانش‌بنیان؛ ۵) توسعه «برنامه‌های فرهنگی» نشاط‌آفرین؛ ۶) بهره‌گیری از «اقتدار رسانه‌ای» برای نظارت اجتماعی؛ ۷) «هوشیاری تحلیلی» در برابر محتوای وارداتی؛ و ۸) ایجاد «ائتلاف‌های بین‌المللی» بر مدار تقوا. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که کاربست این راهکارها، جامعه را از وضعیت انفعالی خارج کرده و با شکل‌دهی به یک «مقاومت هوشمند»، تاب‌آوری شناختی و استقلال فرهنگی را در عصر جهانی‌شدن تضمین می‌نماید.