فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت همدان- بهار در ناحیه اقلیمی نیمه­خشک قرار گرفته است. از آن­جا که روند توسعه کشت و جایگزینی محصولات با نیاز آبی بالا منجر به بیلان منفی این دشت شده است، برای پیشگیری از پیامدهای منفی این بحران لحاظ کردن محدودیت کشت محصولات زراعی با نیاز آبی بالا در دشت و هم‌چنین، افزایش واردات محصولات کشاورزی با توجه ویژه به مقوله‌آب مجازی بسیار ضروری است. لذا، در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- اسنادی- کتابخانه­ای و مدل برنامه‌ریزی ریاضی به تعیین الگوی بهینه­ای در کشت 5 محصول زراعی دارای ارزش اقتصادی و صنعتی دشت بهار همدان با تأکید بر آب مجازی مبادله شده و منافع خالص اجتماعی آن­ها پرداخته شده است. نتایج این پژوهش نشان دادند که در الگوی کشت بهینه در سطح دشت تنها محصول گندم به مقدار 71 هزار هکتار دارای اهمیت است. در ادامه، بمنظور افزایش کارایی مصرف آب، محصولات از نظر زمان کشت دسته­بندی شدند. بدین ترتیب مشخص شد با پایان یافتن زمان کشت گندم محصول سیب‌زمینی که دارای بهره­وری آب بالایی است، باید جایگزین آن شود. در پایان نیز با توجه به مدل HSJ مشخص گردید که الگوی بهینه با کمینه‌کردن سطح زیر کشت محصولات صادراتی یونجه، سیب­زمینی و چغندرقند و حداقل کردن سطح زیر کشت جو بیش­ترین آب مجازی را وارد منطقه کرده است و در این الگو نیز تنها محصول گندم به زیر کشت خواهد رفت.