رفع بحران نقدینگی در زنجیره تأمین دارویی ایران با اعتبار فروش به‌عنوان ابزار هماهنگی بهینه در شرایط قیمت ثابت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دپارتمان مهندسی صنایع، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد، دپارتمان مهندسی صنایع، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استاد، دپارتمان مهندسی صنایع، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 استاد، دپارتمان مهندسی صنایع، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
چکیده

در صنعت داروسازی ایران، توزیع‌کنندگان از اعتبار فروش به‌عنوان اصلی‌ترین ابزار مدیریت تقاضا و حفظ سهم بازار استفاده می‌کنند. با این حال، استفاده بی‌برنامه و بیش از حد اعتبار تجاری (فروش)، عامل عمده بحران نقدینگی داروخانه‌ها، کاهش شدید حجم سفارش، گاهی ورشکستگی‌های کامل و در نتیجه کاهش دسترسی بیماران به داروهای ضروری شده است. این پژوهش یک مدل هماهنگی بهینه مبتنی بر اعتبار فروش ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که همین ابزار رایج صنعت، در صورت تنظیم علمی دوره اعتبار، قادر است بحران مالی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد. مدل پیشنهادی در چارچوب بازی استکلبرگ پیشرو-پیرو فرموله شده و زوال وابسته به دما (توزیع وایبول) را برای رعایت محدودیت‌های زنجیره سرد دارویی در نظر می‌گیرد. با به‌کارگیری برنامه‌ریزی کسری مقعر، شبه‌مقعر بودن تابع سود سالانه اثبات شده و وجود جواب بهینه یکتا و سراسری برای هر ترکیب پارامترهای قراردادی تضمین می‌گردد. روش حل ترکیبی از الگوریتم جستجوی تکراری کارآمد با اعتبارسنجی جامع بروت‌فورس در پایتون است. رویکرد پیشنهادی بدون نیاز به منابع مالی اضافی یا تغییر مقرراتی، بلافاصله قابل اجراست و از رویه‌های موجود صنعت استفاده می‌کند. نتایج عددی نشان‌دهنده بهبود تا ۱۹.۷٪ سود و افزایش بیش از سه برابری حجم سفارش نسبت به حالت نامتمرکز است. این پژوهش چارچوبی عملی و کم‌هزینه در اختیار توزیع‌کنندگان و داروخانه‌ها (خرده‌فروشان) قرار می‌دهد تا رایج‌ترین ابزار مدیریت تقاضای خود را به مکانیزمی مؤثر برای هماهنگی تبدیل کنند و به‌طور همزمان سودآوری، پایداری جریان نقدی و دسترسی بیماران به داروها را بهبود بخشند.