واکاوی عوامل بومی و محلیِ تاثیرگذار در تحولات قالی کرمان از اواخر دورۀ قاجار تا پایان دوره پهلوی اول
نویسندگان
1 استادیار پژوهش هنر، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استادیارپژوهش هنر، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.30465/sehs.2022.38063.1754چکیده
در اواخر قرن نوزدهم تا اواسط قرن بیستم میلادی، تغییرات عمدهای در سازمان سنتی و شیوههای تولید و عرضۀ قالی کشور شکل گرفت که علل عمدۀ ایـن تغییرات را میبایست در تجاری شدن قالی ایران و نفوذ عوامل خارجی جستجو نمود. این رویکرد تجاری به قالی، باعث ظهور ساختارهای متفاوت و جدیدی در قالیهای تولیدی بعضی از مناطق شد. حوزههایی مانند کرمان که ارتباط بیواسطهتری را با تجار و مشتریان خارجی در قالب شرکتهای اروپایی و آمریکایی سرمایهگذار در زمینۀ تولید قالی داشتند، بیشترین تغییرات را در ویژگیهای ظاهری قالیهای خود شاهد بودند. اما به نظر میرسد تغییرات گستردۀ قالی کرمان در این مقطع زمانی را نمیتوان تنها به حضور کمپانیهای خارجی مرتبط دانست؛ مسئلۀ اصلی در این پژوهش واکاوی تاریخی عوامل بومی و محلیِ تاثیرگذار در این تحولات در کنار عوامل خارجی میباشد. روشتحقیق توصیفیـتحلیلی و جمعآوری اطلاعات بصورت کتابخانهای و اسنادی میباشد. برپایۀ نتایج این تحقیق عواملی چون سایۀ سنگین شالبافی بر قالی کرمان، حضور طراحان خلاق و صاحب سبک، تاثیر ویژگیهای تکنیکی قالیبافی منطقۀ روستایی راور و حمایت برخی حاکمان محلی، فعالیت گسترده تجار داخلی در حوزه تولید و صادرات قالی منطقه و در نهایت تاسیس شرکت فرش ایران در دوره پهلوی اول را در کنار حضور سرمایهگذاران خارجی در تولید قالی کرمان را میتوان از جمله مهمترین عوامل تحولات گستردۀ قالی این منطقه برشمرد.