فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی شایستگی‌های رهبران (دانش، مهارت، توانایی، نگرش و ویژگی‌ها) در محیط‌های متلاطم اجرا شده است. روش: این مطالعه ار نظر هدف کاربردی است و با رویکرد کیفی و شیوه فراترکیب که نوعی مرور سیستماتیک محسوب می‌شود، انجام شده است. بدین منظور، از مراحل فراترکیب سندولوسکی و بارسو (۲۰۰۷) استفاده شده است. کلیه اسناد علمی یافت شده در بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ به تعداد ۴۸۳ سند علمی، جامعه پژوهش حاضر را شکل می‌دهد که در ۸ پایگاه خارجی و ۴ پایگاه داخلی یافت شدند. پایگاه‌های اطلاعاتی شامل پروکوئست، گوگل اسکولار، ساینس دایرکت، پاب‎مد، سیج، ایمرالد، ریسرچ‌گیت، اشپرینگر، اس‌آی‌دی، ایران‌داک، نورمگز و مگ‌ایران و با کلیدواژه‌های مختلف و راهبردهای متنوع جست‌وجو، بررسی و جست‌وجو شدند. در نخستین گام از جست‌وجو ۴۸۳ منبع علمی در منابع یاد شده به‌دست آمد که بر اساس غربالگری، درنهایت ۲۷ سند علمی پس از واکاوی عناوین و محتوا، گزینش و تحلیل شد. تحلیل یافته‌ها با روش تحلیل مضمون (تماتیک) صورت گرفت. یافته‌ها: بررسی ادبیات موجود در زمینه شایستگی‌های رهبران در محیط متلاطم، نشان می‌دهد که تاکنون پژوهش‌های متعددی در این زمینه صورت پذیرفته است؛ اما در هریک از آن‌ها تنها به بخشی از ابعاد این شایستگی‌ها پرداخته شده است و ابعاد و مقوله‌های رهبری در شرایط متلاطم، به‌صورت کامل و جامع بررسی نشده و الگویی همه‌جانبه، جامع و مانع از این شایستگی‌ها ارائه نشده است. بر اساس یافته‌های مطالعه حاضر، شایستگی‌های  رهبران در محیط متلاطم، در پنج بُعد دانش، توانایی، مهارت، ویژگی و نگرش دسته‌بندی شدند که هریک مؤلفه‌هایی را دربردارد. دانش: شامل دانش سازمانی (مشتمل بر ۸ مفهوم) و دانش پیرامونی یا محیطی (مشتمل بر ۵ مفهوم). توانایی: توانایی خودتوسعه‌ای (مشتمل بر ۷ مفهوم)، توانایی ذهنی و تحلیلی (مشتمل بر ۶ مفهوم)، توانایی هدایتگری (مشتمل بر ۷ مفهوم)، توانایی انسجام‌بخشی (مشتمل بر ۸ مفهوم)، توانایی درک پیچیدگی‌ها (مشتمل بر ۴ مفهوم)، توانایی ادراکی یا تفکری (مشتمل بر ۸ مفهوم). مهارت: شامل مهارت تیم‌سازی (مشتمل بر ۶ مفهوم)، مهارت ارتباطی (مشتمل بر ۳ مفهوم)، مهارت توانمندسازی (مشتمل بر ۹ مفهوم)، مهارت تصمیم‌گیری در شرایط ناپایدار (مشتمل بر ۱۲ مفهوم)، مهارت فناورانه (مشتمل بر ۳ مفهوم)، ویژگی: شامل اخلاق فردی (مشتمل بر۶ مفهوم)، اخلاق سازمانی و حرفه‌ای (مشتمل بر ۱۱ مفهوم)، روان‌شناختی (مشتمل بر ۹ مفهوم). نگرش: شامل اشتیاق به بهبود (مشتمل بر ۸ مفهوم)، بینش راهبردی (مشتمل بر ۸ مفهوم). نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های حاصل از پژوهش حاضر، می‌توان نتیجه گرفت که رهبران سازمان‌های کنونی، باید برای مواجهۀ اثربخش با شرایط متلاطم پیرامونی، از شایستگی‌های لازم برخوردار باشند. با ارائه مدلی یکپارچه از شایستگی‌های رهبران در محیط‌های متلاطم، رهبران در جهان متلاطم کنونی قادر خواهند بود که شایستگی‌های مذکور را شناسایی و ارزیابی کنند و برای توسعۀ آن، برنامه‌ریزی‌های لازم را انجام دهند تا زمینۀ پرورش و ارتقای فردی، گروهی و سازمانی (برای خود و سایر رهبران سازمان) به‌صورت پایدار و اثربخش در محیط متلاطم فراهم شود.