تداوم و دگرگونی در نظام ضرب سکه از فروپاشی ایلخانان تا پایان حکومت تیموریان در قلمرو شرق ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ، .دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد یادگار امام خمینی (ره)شهرری ،تهران ،ایران

2 دانشیار گروه تاریخ ،دانشگاه آزاد اسلامی ,واحد تهران مرکزی ،تهران،ایران

doi
10.30465/sehs.2022.41597.1823
چکیده

  نظام پولی و ضرب سکه در دورۀ فروپاشی ایلخانان و تیموریان نشان دهندۀ تداوم دیوانسالاری ایرانی توأم با فرهنگ و سنت مغولی - ترکی است . برخی مؤلفه های این نظام پولی مانند واحدهای پولی ،القاب و عبارت و نوشته ها استمرار داشته اند ،اما مواردی دچار تغییر و دگرگونی شده اند.تجقیق حاضر می کوشد به این سوال پاسخ دهد،باتوجه به تحلیل ومقایسه مسکوکات دوران مورد پژوهش،روند تداوم و دگرگونی ایجاد شده چگونه بوده واقدام های انجام گرفته از سوی سلاطین و حاکمان موجب چه تحولاتی در این نظام شده است؟یافته های پژوهش با بهره گیری ازروش تاریخی ،مبتنی بر رویکرد توصیفی- تحلیلی و بااستفاده از منابع تاریخی و سکه های موجود در موزه‌ها و تصویرها وکاتالوگ های در دسترس،حاکی از آن است که نظام ضرب سکه حکومت های محلی طغاتیمور و سربداران در قلمرو شرق ایران برپایۀ فلز طلا ،نقره و مس  تداوم یافته است،در زمینه خط و نقش ها ،لقب ها ، برخی شعارهای مذهبی و درج نام چهار خلیفه از عهد ایلخانی و تراز سنی آنان تبعیت کرده است ، به استثنای دوره علی مویدکه غالب نوشته ها و عبارات سکه ها مانند سکه های اولجایتو، با تراز شیعی ضرب شده اند، آوردن نام دوازده امام  وآیات مذهبی از ویژگی های مهم سکه های دورۀ علی موید است. در نظام ضرب سکۀ دورۀ تیموریان ، واحدهای پولی دینار،تومان ، درهم و میری  همانند دورۀ ایلخانان استمرار می یابد ،لیکن واحدهای پولی تنکه ،کپکی و شاهرخی نیزبا معیارهای متفاوت متداول بود .درخصوص استفاده از خط و زبان ترکی توام با خط عربی وفارسی ، برخی نقش ها  و عبارت های روی سکه ها دگرگونی هایی ایجاد شده است.