ارائه الگوی عمومی جهت پیادهسازی موفق تحول دیجیتال در سازمانها
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده کسبوکار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
2 کارشناس ارشد، گروه مدیریت استراتژیک، دانشکده کسبوکار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
3 استادیار، گروه مدیریت دولتی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران.
4 کارشناسی ارشد، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jipa.2024.372113.3470چکیده
هدف: تحول دیجیتال مستلزم ادغام فناوریهای دیجیتال در تمام جنبههای عملیات یک سازمان است که اساساً نحوه عملکرد آن و ارائه ارزش به ذینفعان آن را تغییر میدهد. در این زمینه، تحول دیجیتال شامل پذیرش و استفاده از ابزارها و بنسازههای دیجیتال برای سادهسازی فرایندهای سازمانی، افزایش دیجیتالسازی فرایندها و هدایت عملکرد سازمانی است. هدف از اجرای این پژوهش، شناسایی عوامل پیادهسازی موفق تحول دیجیتال در سازمان و ارائۀ الگوی عمومی برای آن است.روش: پژوهش جاری از نوع پژوهشهای تفسیری با رویکرد استقرایی است و از حیث هدف، کاربردی شمرده میشود. همچنین از نظر روش پژوهش و نوع دادهها، یک پژوهش کیفی و از لحاظ زمان تک مقطعی است و از حیث صبغه پژوهشی، جزء پژوهشهای میدانی قرار میگیرد. مشارکتکنندگان پژوهش حاضر، استادان و متخصصان حوزۀ تحول دیجیتال و مدیریت بودند. روش نمونهگیری در پژوهش حاضر، نمونهگیری هدفمند در نظر گرفته شد تا افرادی انتخاب شوند که قادر باشند اطلاعات مطلوبی ارائه دهند و با معیار خاص مدنظر پژوهشگر تناسب داشته باشند. روش جمعآوری دادهها در این پژوهش، مصاحبه نیمهساختاریافته بود؛ بر این اساس با ۱۵ نفر مصاحبه انجام گرفت و با این تعداد، اشباع نظری حاصل شد. افزون بر انجام مصاحبه نیمهساختاریافته، برای جمعآوری دادهها، از مطالعه متون نیز استفاده شد. بهمنظور دستهبندی و کدگذاری، پس از تهیه مستندات حاصل شده از طریق مصاحبه، با استفاده از روش تحلیل مضمون، متن مصاحبهها تجزیهوتحلیل شد.یافتهها: طبق تحلیل پایانی و نگارش گزارش صورت گرفته و همچنین، کدگذاریهای انجام شده، ۱۷۴ مضمون پایه، ۴۲ مضمون سازماندهنده بهدست آمد. در نتیجه تجزیهوتحلیل یافتهها، خرده موضوعات با معانی جامع مشابه ترکیب شدند و پنج مضمون فراگیر را تشکیل دادند. نتایج نشان داد که رهبری و چشمانداز، مدیریت تغییر، همکاری و مشارکت، طراحی کاربرمحور و حفظ حریم خصوصی و امنیت دادهها، عوامل اصلی در اجراییسازی تحول دیجیتال هستند و هریک از زیرمجموعههای آنها نیز، در روند اجراییسازی تحول دیجیتال، نقش مهمی دارند.نتیجهگیری: تحول دیجیتال شامل تغییر شکل شیوههای سنتی مدیریت و انجام امور در سازمان، بهرهگیری از فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی و همچنین، ایجاد بهبود توسعه محصول، مهندسی، بازاریابی، فروش و خدمات است. تحول دیجیتال فقط تغییری برای استفاده از فناوری اطلاعات نیست، بلکه باید کل سازمان را درگیر کند؛ از این رو ارائه الگویی جامع، طبق یافتههای پژوهش حاضر که به بررسی جنبههای مختلف سازمان جهت اجراییسازی بپردازد، ضروری است. طبق نتایج پژوهش عواملی از قبیل رهبری و چشمانداز در راستای ایجاد زمینه برای انجام تحول دیجیتال و سپس، طراحی ابعاد مدیریت تغییر بهمنظور هماهنگی و ایجاد تغییرات در سازمان، همکاری و مشارکت برای ایجاد یکپارچگی و ارتباط بین بخشها، طراحی کاربرمحور بهمنظور استقبال کارکنان و مردم یا مشتریان و حفظ حریم خصوصی و امنیت دادهها جهت ایجاد اعتماد از فضای مجازی، در راستای اجراییسازی ضروری هستند. بهطور کلی، تحول دیجیتال فرایندی پیچیده، اما ضروری است که در صورت اجرای موفق، میتواند مزایای چشمگیری را برای سازمانها به همراه داشته باشد؛ از این رو ایجاد تحول دیجیتال در سازمانها، در شرایط کنونی یک ضرورت به نظر میرسد.