فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عامل اقتصادی همواره به صورت یک علت ثابت در کنار سایر علل در پدید آمدن معلول‌های تاریخی تأثیرگذار بوده است. در این میان، مالیات به عنوان جزیی از اجزاء اقتصاد در فراز و فرود دولت‌ها نقش اساسی ایفا می‌کند. قوت و ضعف دولت ممالیک مصر (468-923 هجری) نیز تابع این عامل بوده است. ممالیک برجی (784-923 هجری) با وضع انواع مالیات و هزینۀ آن در بخش رفاه حکومتی و اداری، باعث شدند وصول و هزینه‌کرد مالیات از مسیر طبیعی خود خارج گردد. در نتیجه، کارآیی مثبت مالیات کمرنگ شده و این امر، پیامدهای منفی اقتصادی و اجتماعی به دنبال داشته است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی به بیان تنوع مالیاتی دورۀ ممالیک برجی و پیامدهای آن بر جامعۀ مصر دورۀ ممالیک می‌پردازد. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد که در دورۀ ممالیک برجی، اتخاذ سیاست مالیاتی متفاوت نسبت به دورۀ اول حیات سیاسی این دولت، خاصه در وضع مالیات نامتعارف تحت عنوان مُکُوس، پیامدهای منفی اجتماعی مانند احتکار، رشوه‌خواری، مهاجرت روستاییان و شکاف طبقاتی را به دنبال داشته است و باعث گردید تا نظام مالیاتی که زمانی عامل اقتدار دولت بوده، اکنون به عامل ضعف آن تبدیل شود.