ارائه چارچوبی برای کاربست خطمشیگذاری باز در مجلس شورای اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
4 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
doi
10.22059/jipa.2023.366357.3401چکیده
هدف: خطمشیگذاری باز راهی برای دولتهاست تا با طراحی و ارائه سیاستهایی، خواستههای دنیای دیجیتالی را برآورده کنند. همچنین، یکی از رویکردهای جدید در عرصه اداره دولت و حکومت، خطمشیگذاری باز است. بهینهتر بودن خطمشی اتخاذ شده، حمایت ذینفعان از اجرای خطمشی مدنظر، دسترسی نخبگان و مردم به دادهها، افزایش مشارکت عمومی و افزایش اعتماد عمومی به عملکرد نهادهای حاکمیتی، از جمله مجلس شورای اسلامی، از پیامدهای خطمشیگذاری باز است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوب کاربست خطمشیگذاری باز در مجلس شورای اسلامی ایران است.روش: پژوهش حاضر بر اساس مبانی فلسفی پژوهش، پارادایم تفسیری و از نظر هدف، از نوع کاربردی است و بهلحاظ نوع دادهها، آمیخته بهشمار میرود. جامعه آماری پژوهش در بخشهای کمّی و کیفی را کلیه خبرگان علمی حوزه خطمشیگذاری عمومی (تمام اعضای هیئت علمی دانشگاهها و مؤسسههای پژوهشی کشور با تخصص مرتبط به دانش تصمیمگیری و خطمشیگذاری عمومی) و خبرگان اجرایی (تمام نمایندگان فعلی و ادوار مجلس شورای اسلامی) تشکیل میدهند. ابزار جمعآوری اطلاعات در بخش کیفی، مصاحبه نیمهساختاریافته، روش کتابخانهای و بررسی متون و در بخش کمّی، پرسشنامه بوده است. بدین منظور با استفاده از روش نمونهگیری گلوله برفی، ۲۲ مصاحبه اکتشافی و عمیق با خبرگان علمی حوزه خطمشیگذاری عمومی و خبرگان اجرایی انجام شد. در بخش کمّی نیز با استفاده از روش نمونهگیری احتمالی طبقهای، ۴۴ نفر برای نمونه انتخاب شد. بهمنظور تحلیل دادهها در بخش کیفی، از رویکرد تئوری دادهبنیاد و نسخه ۱۰ نرمافزار مکسکیودا و در بخش کمّی، از رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری (نرمافزار اسمارت پیالاس) بهره گرفته شد.یافتهها: نتایج تجزیهوتحلیل دادهها، ابعاد عمومی و پیششرطهای مدل خطمشیگذاری باز را تعیین کرد. افزون بر آن، اجزا و عناصر تشکیلدهنده ابعاد اصلی مدل، متشکل از درک مسئله، توسعه راهحلها، تدوین و ارزیابی و راهکارهای کاربست خطمشیگذاری شناسایی شدند. یافتههای پژوهش در بخش کمّی نیز نشان داد که شفافیت بهعنوان یکی از ابعاد عمومی خطمشیگذاری باز، بر درک مسئله، توسعه راهحلها، تدوین و ارزیابی تأثیر مثبت و معنادار دارد. علاوهبراین، مشارکت عمومی بر درک مسئله، توسعه راهحلها، تدوین و ارزیابی، تأثیر مثبت و معناداری میگذارد. همچنین، نتایج پژوهش از تأثیر مستقیم و معنادار همکاری بهعنوان یکی از ابعاد عمومی خطمشیگذاری باز بر درک مسئله، توسعه راهحلها، تدوین و ارزیابی حکایت میکند. سرانجام تحلیل آزمون در این بخش نشان داد که درک مسئله بر توسعه راهحلها، توسعه راهحلها بر تدوین و تدوین بر ارزیابی تأثیر مثبت و معناداری دارد.نتیجهگیری: با توجه به اصول شفافیت میتوان گفت مشارکت و همکاری، بهکارگیری مدل خطمشیگذاری باز که به تقویت عملکرد مجلس شورای اسلامی منجر خواهد شد، ضروری است و این چارچوب کمک میکند که مجلس شورای اسلامی بهطور مؤثرتری به نقشهای قانونی خود بپردازد.
