تأثیر استفاده از گوشی هوشمند در محیط کار بر پیوند شغلی و فرسودگی شغلی: بررسی نقش میانجی استرس
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jipa.2023.363534.3371چکیده
هدف: امروزه استفاده از تلفنهای هوشمند بهطور روز افزونی در میان افراد جامعه و در محیطهای کاری در حال افزایش است. استفاده از تلفنهای هوشمند، بهخصوص در محیط کار با اینکه مزایای عمدهای دارد با معایبی نیز همراه است. بررسی ادبیات مرتبط با تأثیرهای استفاده از تلفنهای هوشمند در محیط کار، بهویژه در ایران، حاکی از آن است که در خصوص این مسئله خلأ مطالعاتی وجود دارد. بر این اساس پژوهش حاضر بر آن است تا خلأ موجود را پوشش دهد و به تشریح تأثیرهای استفاده از تلفنهای هوشمند در محیط کار و ارائه راهکارهایی بهمنظور کاهش استفاده بیشازحد از آن بپردازد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی است که فلسفه اثباتگرایی با رویکرد قیاسی را در پیش گرفته است. علاوهبر این، از آنجایی که در این پژوهش وضعیت متغیرها و روابط میان آنها بررسی و توصیف میشود و ابزار مورد استفاده برای جمعآوری اطلاعات، پرسشنامه آنلاین است، پژوهش حاضر توصیفی، از نوع پیمایشی، بهروش کمّی یگانه است. جامعه آماری پژوهش، ۱۷۰۰ نفر از کارکنان شرکت همراه اول است که ۳۱۳ نفر به پرسشنامه آنلاین پاسخ دادند. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادههای این پژوهش، از دو نرمافزار اسپیاساس نسخه ۲۷ و اسمارت پیالاس نسخه ۳ استفاده شده است. یافتهها: با توجه به اهمیت زیاد و کلی تکنولوژی و همچنین اهمیت خاص گوشی هوشمند که به جریان زندگی افراد پیوند خورده است، فواید استفاده از آن بر هیج کس پوشیده نیست. بر همین اساس، کارکنان نیز برای برقراری ارتباط و درک بهتر امور کاری، بهشدت به گوشیهای هوشمند خود وابسته شدهاند و از طرفی، بسیار سخت است که از نظر روانشناختی بتوانند خود را از کار و تلفن خود جدا کنند. همین مسئله میتواند بر احساس در دسترس بودن دائم و فشار کاری بیفزاید و از طرفی، تعادل کار و زندگی ایشان را تحتالشعاع قرار دهد و در نهایت، به ایجاد اضطراب و استرس جدی در ایشان منجر شود. استرس نیز بهدلیل هیجانهای منفی متعاقب آن، میتواند بر نگرشهای کاری، مانند پیوند شغلی و فرسودگی شغلی کارکنان تأثیر منفی بگذارد. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که استفاده از گوشی هوشمند در محیط کار، بر استرس و فرسودگی شغلی تأثیر مثبت دارد. همچنین استرس نیز بر پیوند شغلی و فرسودگی شغلی تأثیرگذار است. نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که اثر غیرمستقیم در رابطه میان استفاده از گوشی هوشمند و پیوند شغلی با میانجیگری استرس، منفی است و شدت اثر غیرمستقیم در رابطه میان استفاده از گوشی هوشمند و فرسودگی شغلی با میانجیگری استرس، مثبت است. این مسئله حاکی از آن است که استفاده از گوشی هوشمند با در نظر گرفتن متغیر میانجی استرس، میتواند به کاهش پیوند شغلی در کارکنان منجر شود و در مقابل، استفاده از گوشی هوشمند با در نظر گرفتن متغیر میانجی استرس به افزایش فرسودگی شغلی بینجامد. همچنین در انتها نیز با توجه به بررسی تأثیر استفاده از گوشی هوشمند در محیط کار بر فرسودگی شغلی و پیوند شغلی، میتوان به این مسئله اشاره کرد که استفاده از گوشی هوشمند در محیط کار، بر فرسودگی شغلی تأثیر مثبت دارد و استفاده از گوشی هوشمند در محیط کار بر پیوند شغلی تأثیر نمیگذارد.