فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: فرض اصلی نظریه هویت اجتماعی این است که برخی رهبران، معرفِ هویت گروه خود هستند؛ بنابراین آن چیزی را تجویز می‌کنند که می‌بایست پیروان به‌عنوان عضو گروه درباره آن بیندیشند، احساس کنند و انجام دهند. در این راستا، رهبری پیش‌نمون به سبکی از رهبری اشاره می‌کند که در آن، رهبر به‌مثابه نماینده هویت گروهی پیروان تلقی می‌شود و استانداردها، ارزش‌ها و هنجارهایی را بازتاب می‌دهد که اعضای گروه در آن‌ها مشترک‌اند و آن‌ها را از سایر گروه‌ها تمییز می‌دهد. مفهوم رهبری پیش‌نمون، از موضوعاتی است که دستِ کم در پژوهش‌های داخلی به آن کم‌توجهی شده است؛ از این‌رو هدف پژوهش حاضر، بررسی مفهوم رهبری پیش‌نمون در ارتباط با دیگر متغیرهای حوزه رهبری، یعنی اثربخشی رهبر، تمامیت ادراک‌شده رهبر و تبادل رهبر ـ رهبر در جامعه آماری منتخب است. روش: در پژوهش حاضر به بررسی تأثیر رهبری پیش‌نمون بر اثربخشی رهبری پرداخته شد. در این میان نقش میانجی تمامیت ادراک‌شده رهبر و نقش تعدیلگرِ تبادل رهبر ـ رهبر در رابطه بین این دو متغیر سنجیده شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش، کارکنان یکی از شرکت‌های فعال در زمینه خدمات مخابرات و فناوری اطلاعات بود که در قالب تیم‌های کاری فعالیت می‌کردند. به عبارت دیگر، در این شرکت فرایندهای سازمانی در قالب تیم‌های متشکل از چند عضو، یک رهبرِ تیم و سرپرست رهبر انجام می‌شد. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسش‌نامه‌های استاندارد استفاده شد. بر اساس آزمون‌های مدنظر و با استفاده از نرم‌افزار جی ـ پاور، نمونه آماری ۲۹۳ نفر انتخاب شد. داده‌ها به‌کمک روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و رویکرد حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس۳ تحلیل شدند. یافته‌ها: تمام فرضیه‌های پژوهش، به‌جز فرضیه نخست، تأیید شدند. نتایج تحلیل داده‌های پژوهش نشان داد که رهبری پیش‌نمون، بر اثربخشی رهبر تأثیر مستقیم معناداری ندارد؛ اما این رابطه از طریق نقشِ میانجی تمامیت ادراک‌شده رهبر برقرار می‌شود. به سخن دیگر، رابطه میان رهبری پیش‌نمون و اثربخشی رهبر، به حلقه‌ای واسط نیاز دارد و تمامیت ادراک‌شده رهبر به‌عنوان متغیر میانجی، نقش این حلقۀ واسط را ایفا می‌کند. رهبری پیش‌نمون، بر تمامیت ادراک‌شده رهبر تأثیر معناداری می‌گذارد و اثر مثبت تمامیت ادراک‌شده رهبر بر اثربخشی رهبر نیز معنادار است. به‌علاوه، نتایج پژوهش نشان داد که تبادل رهبر ـ رهبر، در رابطه میان رهبری پیش‌نمون و تمامیت ادراک‌شده رهبر اثر تعدیل‌کنندگی معناداری دارد. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد این سبک رهبری، از طریق ادراک از تمامیت رهبر و تبادل رهبر ـ رهبر، موجب افزایش اثربخشی رهبری تیم‌ها می‌شود و کاربست رهبری و حوزه شمولیت آن را تسهیل می‌کند. از دیدگاه نظری، پژوهش حاضر با معرفی متغیرهای جدید از قبیل رهبری پیش‌نمون و تبادل رهبر ـ رهبر، می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای تدقیق این مفاهیمِ کمتر بررسی شده در زمینه‌های مطالعاتی رهبری سازمان باشد و سهم‌یاریِ ویژه‌ای برای انجام پژوهش‌های آتی داخلی در این زمینه داشته باشد.