فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در مدیریت و اداره بخش عمومی، بودجه نقش مهمی ایفا می‌کند و یکی از اجزای مهم آن، پیش‌بینی منابع است. در بودجه‌ریزی دولتی، یکی از وظایف بسیار حیاتی و اغلب بسیار دشوار، پیش‌بینی منابع است. این امر حیاتی است؛ زیرا پارامترهایی را تعیین می‌کند که بودجه مبتنی بر آن است. دشوار است؛ چون بسیاری از متغیرهای بیرونی می‌توانند بر نتایج منابع تأثیر بگذارند و پیش‌بینی را تغییر بدهند. اگر درآمدها کم برآورد شود، دولت ممکن است در طول سال مالی، خدمات ارزشمندی را ارائه ندهد و مازاد بودجه غیرمنتظره‌ای در پایان سال ایجاد شود. اگر پیش‌بینی منابع بیش از حد تخمین زده شود، ممکن است باعث شود که اعتبارات خدمات مهم قطع و دولت با کسری بودجه مواجه شود و تعادل بودجه بر هم بخورد. هدف از این پژوهش، بررسی چالش‌ها و مشکلات نظام پیش‌بینی منابع در نظام بودجه‌ریزی دولتی ایران است. در نهایت، به‌علت فاصله بین بودجه مصوب و بودجه عملکرد، تلاش بر این است که با ارائه راه‌کارهایی، به بهبود نظام پیش‌بینی منابع در نظام بودجه‌ریزی دولتی ایران کمک شود. روش: در این پژوهش از رویکرد کیفی استفاده شده است. در این پژوهش با تعداد ۱۴ نفر از متخصصان بودجه‌ریزی در سازمان برنامه و بودجه، به‌صورت نمونه‌گیری گلوله برفی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. این جامعه آماری، به‌دلیل برخورداری از دانش، تجربه و شناخت کافی از موضوع، داشتن کار عملی در این حوزه و همچنین، اشراف کامل به مشکلات و راه‌کارهای موجود، انتخاب شد. داده‌های حاصل از مصاحبه با تحلیل تم کدگذاری و تجزیه‌وتحلیل شد و سنجش اعتبار پژوهش، از طریق معیار لینکلن و گوبا انجام گرفت. یافته‌ها: با مصاحبه و تحلیل انجام شده، تعداد ۲۸ تم فرعی، در قالب ۲ تم اصلی، شامل موانع و مشکلات پیش‌بینی منابع و ارائه راه‌کار برای بهبود پیش‌بینی منابع شناسایی شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که چالش‌ها و مشکلات موجود در پیش‌بینی منابع عبارت‌اند از: تقابل علم و عمل، عدم تبدیل سرمایه به سرمایه، گسترش فضای رانت‌جویی در دستگاه‌های حاکمیتی، بی‌اعتمادی مردم به دولت، اثرگذاری شرایط خارجی و داخلی روی منابع دولت، مشکلات سیستم نظارتی، تهیه و تنظیم گزارش‌های خلاف واقع توسط کارشناسان برای تخصیص بودجه، ارقام واهی در بودجه، عدم وجود برنامه و مدیریت واحد در کشور، نبود چارچوب رسیدگی به نحوه وصول منابع، استفاده‌نکردن از روش‌های نوین در پیش‌بینی منابع، اتکای شدید درآمدهای دولت به درآمدهای نفتی، آفت‌زدگی سیاسی و سیاست‌زدگی بودجه، چالش دولت‌ها با دخالت مجلس در لایحه بودجه و فرار از شفافیت و پاسخ‌گویی. همچنین برای اثربخشی در پیش‌بینی منابع، راه‌کارهایی وجود دارد که عبارت‌اند از: سیاست‌زدایی بودجه، ایجاد مدیریت واحد روی درآمدهای دولت، اصلاح و یکپارچه‌سازی نظام مالیاتی، ارتقای نظام بودجه‌ریزی با پیاده‌سازی واقعی بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد، تقویت شفافیت مالی اَعمال دولت، کاهش وابستگی مستقیم به نفت، استفاده از دارایی‌های سرمایه‌ای دولت در جهت سرمایه‌گذاری مجدد، ایجاد اهداف و برنامه مشخص در بودجه‌ریزی، امنیت سرمایه‌گذاری از طریق ثبات متغیرهای اقتصادی، افزایش دقت و استفاده از روش‌های به‌روز در پیش‌بینی منابع، اعتمادسازی بین دولت و ملت از طریق شفافیت در عمل و استفاده از کارشناسانی که حکم ابزار فنی در بودجه‌ریزی دارند.