بهینه سازی چینش و قیمت گذاری محصولات با در نظر گرفتن اثر جایگزینی در خرده فروشیهای اومنی-کانال
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
چکیده
مدیریت همزمان چینش محصولات، قیمتگذاری و اثر جایگزینی در خردهفروشی اومنی-کانال چالشی پیچیده است. این پیچیدگی ناشی از تعامل میان تقاضای مشتری، محدودیتهای عملیاتی و رقابت قیمتی است. اغلب مدلهای پیشین تنها بر یکی از این حوزهها تمرکز کرده و اثرات متقابل آنها را نادیده گرفتهاند. این پژوهش یک مدل یکپارچه و غیرخطی ارائه میکند که تقاضای تصادفی، جایگزینی چندمرحلهای (درون و بین کانالها)، محدودیت موجودی، فضای قفسه و ظرفیت مراکز تحقق سفارش را در نظر گرفته و هدف آن حداکثرسازی سود است. برای حل مدل، چهار الگوریتم فرااکتشافی شامل بهینهسازی جنگل، ازدحام ذرات، رقابت استعماری و الگوریتم ژنتیک بهکار گرفته شد. عملکرد این الگوریتمها با دادههای واقعی بزرگترین خردهفروش ایران و مجموعه دادههای مصنوعی مقایسه شد. نتایج نشان داد الگوریتم بهینهسازی جنگل نسبت به سایر روشها برتری دارد؛ بهطور میانگین ۲۰٪ افزایش سود و ۱۵٪ کاهش فروش ازدسترفته را بهدست آورد. همچنین این الگوریتم ۲۵٪ سریعتر به همگرایی رسید و پایداری نتایج آن در آزمون ویلکاکسون با سطح معناداری ۰.۰۵ تأیید شد. تحلیل سناریوها نشان داد که افزایش تعداد کانالها تا ۳۰٪ سودآوری را ارتقاء داده و رقابت داخلی میان کانالها را کاهش میدهد. در مقابل، افزایش تنوع محصولات تا ۱۸٪ فروش ازدسترفته را کاهش داد. یافتهها میتواند راهنمای عملی برای خردهفروشان در بهینهسازی تصمیمات قیمتگذاری، موجودی و چینش محصولات در کانالهای فیزیکی و آنلاین باشد.
