بررسی قابلیت تلنگرهای رفتاری در اصلاح سوگیریهای خطمشیگذاران
نویسندگان
1 دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jipa.2023.350572.3236چکیده
هدف: این مقاله میکوشد این واقعیت را بپذیرد که خطمشیگذاران در معرض سوگیریهای مختلفی قرار دارند و این سوگیریها را تبیین کرده است و در کنار آن، به ارائه راهکارهایی پرداخته است که از مسیر تلنگرزدنی، خطمشیگذار را قادر میسازد تا این سوگیریها را اصلاح و بر آنها غلبه کند. در همین راستا، بعد از تعیین سوگیریها، تلنگرهای اصلاحکننده، احصا شدهاند. روش: در این پژوهش بر اساس یک روش ترکیبی، ابتدا ادبیات نظری بررسی و الگوهای ذهنی فهرست شد؛ سپس با استفاده از روش کیو و مطالعات تحلیل عاملی، نتایج استخراج شدند. در ادامه، دادهها در قالب جداول T مرتب شده و میانگین واریانس کل سوگیریها و تلنگرها بهدست آمد؛ سپس با استفاده از روش ماتریس همبستگی و چرخش عوامل مبتنی بر فرایند واریماکس، عوامل مشخص شدند. یافتهها: مطالعات نظری پژوهش نشان داد که خطمشیگذاران هم، مانند دیگر آحاد جامعه، در معرض خطاهای شناختی و سوگیری قرار دارند. بر اساس مطالعات انجامشده، 14 سوگیری در حوزه تصمیمات خطمشیگذاران شناسایی و این سوگیریها در قالب سه الگوی تعیینکننده در دسته جداگانه قرار گرفت. در ادامه، دو مجموعه تلنگر، در قالب تلنگرهای آگاهیبخش و الهامبخش مشخص شد. نتیجهگیری: بهنظر میرسد از دیدگاه خبرگان، ابزارهای تلنگری میتوانند جایگزین بخشی از تغییرات بنیادین در حوزه خطمشیگذاری و تصمیمسازی عمومی شوند. نتایج پژوهش نشان داد که در الگوی تلنگری الهامبخش، به خانهتکانیهای اساسی، اصلاح قانون اساسی، رفرمهای اداری و ایجاد فضای گفتمان و بهوجودآوردن پیشفرضهای جدید بیشتر اشاره شده است. در الگوی تلنگری آگاهیبخش، از 14 تلنگر ذکر شده، شبیهسازی و آیندهپژوهی نتایج یک خطمشی، کلیشههای ذهنی، واقع بینی و تغییر الگوی ذهنی برجسته شده است.
